Corruption and Transparency: my stories

Fighting Corruption: a project with Russian wood suppliers

Traveling along supply chains

Much of my work since the early 1990s has been travelling along supply chains: from cotton field to T-shirt, from platinum mine to automobile, from palm tree to margarine, or from tree to newspaper. Actually I enjoyed very much walking through African villages in cotton producing regions, visiting Indonesian palm oil plantations or working on ecologically responsible sourcing for a Norwegian paper mill.

The responsible sourcing agenda has been continuously changing over time. In the beginning, it was all about ecological impacts, but gradually labour safety and human rights issues were moving to the foreground.

Including social  issues, labour safety and …. corruption

After doing some ground breaking work for Axel Springer and Norske Skog on responsible forestry and supply chain traceability in Norway, my next contributions were much more related to social issues, including labour safety. Axel Springer took the lead here, not on the basis of huge complex projects but through strategically important small and quick projects –Axel Springer’s sustainability officer, called them “fast horses” – to communicate a simple message and to invite others to follow in the same direction.

Interviewing forest operators in Tikhvin: “Is this wood legal and corruption-free?” (from Florian Nehm’s presentation at IACC Athens 2008)

We made some attempts to work on labour safety with the Volga paper mill near Nizhniy Novgorod, but for some reasons we then increasingly concentrated on anti-corruption issues in close cooperation with the Finnish-Swedish paper company Stora Enso and their wood suppliers in Tikhvin. The leading global anti-corruption organisation Transparency International eventually joined as a critical and independent project partner.


The Tikhvin project: from Russia with Transparency

Kick-off meeting

On March 4, 2004, we met in the St. Petersburg office of Stora Enso: the Russian director, Axel Springer’s sustainability officer, three ladies from Helsinki, some other managers and experts and myself. In close cooperation with the participants, I had prepared the agenda and a presentation.

After agreeing on a project outline and a basic idea of the project budget, we had dinner together. The following morning we drove to Tikhvin, a small town (60.000 inhabitants) somewhat more than 200 km East of St. Petersburg.

On the road to Tikhvin

We arrived at the forest company’s office (Lespromkhoz) around 10 am.

Unfortunately I had to go to the toilet and what I saw there I did not like at all. Apparently, the water flow was blocked and the toilet was filled to the brim with an indescribable brown stinking substance, to which I delivered my modest contribution. Welcome to Russia![1]

After the meeting with the forest people, and the representatives from Stora Enso and Axel Springer, we did some interesting sight-seeing.

Marian Tikhvin Assumption Monastery

We walked through the snow to the beautiful Marian Tikhvin Assumption Monastery and later on we paid a short visit to the house where the composer Rimskiy Korsakov was born in 1844, now a museum. After a visit to the local wood processing company, we concluded the day with a copious meal in a good Russian restaurant. From that moment on, the project was called “From Russia with Transparency”, a variation of the 1963 James Bond film title (from Russia with Love with Sean Connery).

A good restaurant

The next day we drove back to St. Petersburg. After these kick-off meetings, I was not very much involved until I facilitated a meeting at the IACC conference in 2008 in which the results were discussed (see below).

More on the project.

Corruption as a solution: a bribe at the airport

Smelly chairman

In September of the same year, I was participating in a study trip to the Russian forests near Novgorod, 195 km South of St. Petersburg. It was organised by the German Publishers Association VDZ. Representatives of paper companies and environmental NGOs (including WWF and Greenpeace) were among the participants. Before the trip to Novgorod, there was a meeting in St. Petersburg, which I had agreed to chair. I arrived five minutes before the meeting was scheduled to start. Actually, I should have arrived the evening before, but I had terrible problems in Moscow. First I lost my luggage, which had been deposited in a large lost-and-found storage hall (because I did not know that I was responsible myself to take the luggage to the airport where my flight to St. Petersburg would take off) and then the flight to St. Petersburg was cancelled.

Chairing the St. Petersburg meeting

I spent the entire night in the closed airport restaurant together with some Chinese travellers. Later on I discovered that there had been an announcement in Russian only in which a free night in a hotel near the airport was offered. But I don’t understand Russian. Neither did the Chinese. So when I finally arrived at our meeting venue, I had not had a shower, I had not brushed my teeth and I had not had an opportunity to shave. I was so happy that the little table, reserved for the chairman, was at least 2 meters away from the first person in the audience. Most probably, nobody in the audience could smell their chairman, I hoped.

Russian realities
Meeting with forest workers (1-9-2004)

After this memorable opening session, we left for Novgorod. It was a highly interesting trip, not only showing problems and solutions for environmentally responsible forest management, but also the absurdities of Russian forest law and its implementation.

Publishers in the forest (2-9-2004)

I wrote an earlier blog about this subject (Stories from Russia).

After visiting the Novgorod forest, we were invited by an Austrian company that had started some operations in the wood processing industry in the region.


Meeting at the Austrian company

We learned a lot about doing business in Russia and about the unavoidable risks. Our Austrian friend told us that there are many factories that employ far more people for security than for production.


He then asked whether anybody of us knew why the shops are all open day and night. Nobody knew. The answer was simple: unattended shops will be robbed immediately. As there should be somebody in the shop at all times, why not keep it open?

The next day I had an appointment in Moscow. My colleague from the World Resources Institute in Washington, his assistant and I would meet with Greenpeace people there.

I went to the St. Petersburg airport, but when I tried to check in, I was told that the flight was fully booked and that I had to wait for another flight several hours later. I did not like it at all. I was desperate to meet my Washington and Moscow friends for discussing a very interesting project on ecologically responsible forest management in the Kirov region and FSC certification.

Socialising in Russia: a bribe at the airport
Finally: a flight to Moscow

So I went to the check-in counter again and I only saw only one option to get on the reserved Moscow flight. I folded two € 20 banknotes into my passport and asked the guy in the check-in office whether he could organise a place for me. He did not look at me, but saw the Euro notes, which he immediately took from my passport. Two minutes later I had a boarding pass. I was well aware that someone else who had booked on this flight had now lost his or her place. So be it. After receiving my precious boarding pass, I quickly looked into the check-in office again. Behind the check-in guy’s computer, I saw a huge pile of banknotes. I suddenly realised how quickly I was socialising in Russian society. A little bribe here and there makes life bearable.

In the Greenpeace Moscow office

Almost two hours later, I arrived at the Greenpeace office in Moscow. I told my Greenpeace contact my story. He seemed to have mixed feelings. On the one hand, he was not surprised. This is the way it works in Russia. On the other hand, he did not entirely agree. The only thing he said was: “You should not have paid € 40. The current rate is € 20.” So even in bribery, there are transparent markets and fixed prices.

Corruption: an expression of intelligence

As mentioned, in the beginning of 2004, I played a role during the kick-off meetings of the Tikhvin project. Initially the project included many aspects of responsible sourcing. Gradually, especially after agreeing with Transparency International on their critical role, the emphasis shifted towards corruption and the private sector’s role in fighting it. Axel Springer’s sustainability officer started to frame the project in terms of ‘corruption free paper’. In 2008, Transparency International was planning their big international conference on Transparency and Corruption, which was going to take place in November of that year. The title was: “Global Transparency – Fighting corruption for a sustainable future.” In April, Transparency International’s EU Liaison office, with strong input from some German people, organised a discussion in Brussels to provide inputs into the November event.

I was invited as an expert on supply chains, private sector and sustainability. Half an hour before the meeting, I was asked to prepare a presentation about ‘sustainability’ and its potential links with Transparency International’s work, which perfectly made sense given the theme of the November conference.

The discussion at TI Brussels

At hindsight, I can say that I gave a pretty good presentation in which I stressed the utopian nature of the sustainability concept and made clear that there is no simple and obvious link between ‘sustainability’ and ‘anti-corruption’. The only linking pin I saw (and still see) is ‘good governance’. I don’t know how useful my contribution actually was at the time. I myself was deeply impressed by Albena Azmanova’s contribution. Professor Azmanova was (and still is) a professor in political science. She was strongly involved in the political transition in her home country (Bulgaria) and published her work, originally refused in Bulgaria, in the US and Europe.

The discussion at TI Brussels

Her presentation and her discussion contributions during our Brussels meeting were real eye-openers for me. In discussion the nature of corruption, she emphasised its intelligent nature. Corruption is of course a problem, but it only exists because it provides intelligent solutions to problems inherent to non-functioning social and political systems. My own translation: if you don’t know the problems for which corruption provides a solution, you won’t be able to effectively fight it. At least, my act of bribery had corrected my problem that was caused by the bad Russian booking and check-in system.

The need for transparency: the Athens conference


The International Anti Corruption Conference (IACC) is generally being held every two years. The 2008 conference, held in Athens, emphasised the need for good governance and building institutions that can be trusted. It explicitly formulated expectations to the private sector’s role.

“To restore peoples’ trust and rebuild the credibility of institutions, governments must move beyond expressions of political will to concrete action; private sector must put a check on bribery and fulfil their obligations as corporate citizens and civil society must demand accountability.” (from , my underlining).

During the conference, several workshops addressed the private sector’s responsibilities for fighting corruption. I happened to chair workshop 4.4: “The Private Sector’s Role in Fighting Corruption in the Wood Supply Chain: An Example from Russia”, which was entirely built around the experiences of the so-called Tikhvin project as mentioned above. After my introduction, Florian Nehm (Axel Springer) and Pirjetta Soikkeli (Stora Enso) were on the speakers list, followed by some critical remarks by Elena Panfilova from Transparancy International Moscow. In my introductory remarks, I stressed the business risk of weak governance in supply chains and optimistically said “fighting corruption is becoming part of supply chain management.”

From my presentation

Practical limits to transparency: getting things done in Athens

After my presentation, Florian Nehm wanted to show a video that was made in the context of the Tikhvin project. During our preparatory discussions, the conference management made clear that they were not in favour of showing the Tikhvin film. They thought it would not fit into the character of the conference. Maybe they suspected it to be too commercial or too superficial. In any case, the video proposal was declined and Florian Nehm was kindly asked to show a classical PowerPoint instead. In the morning before the presentation, the PowerPoint was delivered to the central conference desk, as agreed. However, one hour before the start of the workshop, Florian Nehm and I sneaked into the workshop room where we met the technical staff responsible for projecting slides and videos. We gave them a memory stick with the video and the instruction to disregard the material coming from the central conference desk.

After my introduction, Florian Nehm, much to the surprise of the conference management, showed his film. It proved to be a very good introduction into the subject, which was then further elaborated by the Stora Enso and Transparency International people. That particular day in 2008, we again discovered something everybody already knows. Sometimes, you cannot be too transparent about what you are doing or what you are planning to do. Even at the Transparency International Meeting, there were practical limits to transparency.


[1] I am not sure whether this experience was in the Tikhvin Lespromkhoz building or in Kovernino (Koverninskiy Leskoz, March 2003). Wherever it was, it was pretty awful.

De woestijn rukt op bij de Merenwijk


Klik op de figuur voor de brief (PDF)


In april 2012 begon na een lange winter het tere gras langzaam weer te groeien op die mooie dijk aan de overkant van de sloot bij ons huis aan de Rivierforel. Maar dat plezier duurde niet lang. De gemeente Leiden zette een zware kudde schapen en geiten in om met dat gras korte metten te maken. Al gauw was het een stuivende zandbak met stoffige dieren daar tegenover ons.

Ik schreef een boze brief aan de Wethouder, met onder meer de volgende tekst:

Geiten op de dijk: de woestijn rukt op

“Was het voorheen een plezier om naar de bloemenpracht op de dijk te kijken. Nu is hij overwegend grijs met hier en daar een distel die de vraatzucht van de geiten overleeft. Op de hierbij gevoegde foto’s is het grijs een bodem waar het gras vrijwel geheel verdwenen is.”



De gemeente Leiden nam de zaak serieus en ik werd enige tijd later door een ambtenaar opgebeld. Zij zei deze zaak niet licht op te vatten en wees nog eens op de educatieve functie van de kinderboerderij, van wie deze dieren zijn. “Wij willen door de kinderboerderij bijdragen aan milieubewustzijn en liefde voor de natuur en dan kan het natuurlijk niet dat wij door slecht beheer de vegetatie op die dijk schade toebrengen.”

Ik kon me daar natuurlijk honderd procent bij aansluiten, maar toch kon ik het niet laten hier ook de humor van in te zien. “Ja, mevrouw, dat is heel goed dat u deze concrete voorbeelden ook in het onderwijs gebruikt. Misschien hoeft u wel helemaal niets te veranderen. U kunt die dijk tegenover ons huis gewoon voor de les ‘woestijnvorming’ gebruiken. De Sahel in het klein. Door geiten rukt de Sahara op.”

Zij vond het helemaal niet grappig. Gelukkig is het beheer is sindsdien wel iets beter geworden.


Het depressieve leven van een zeepok

Als zeepok vastgelijmd aan de ondergrond – dat moet maar eens voorbij zijn

Een bijzonder diertje
Belanus perforatus – Foto Fitis-Sytske Dijksen (

De zeepok is een bijzonder interessant diertje. Het leven van de zeepok begint als het uit een bevrucht eitje komt. Het is dan een vrij zwemmend kreeftje, ook wel de nauplius genoemd. Het kreeftje zwemt zo’n zes maanden vrij rond en gaat dan op zoek naar een vaste verblijfplaats. Na een zoektocht van een paar dagen tot een week, hecht het zich met een soort lijm vast aan het oppervlak van een steen of een paal en dan is het met de beweeglijkheid gedaan. Daar zit hij dan op een vaste plek. Hij verandert in de cypris, de zeepok die we allemaal kennen. Hij kan zijn pootjes nog wel bewegen om eten naar binnen te trekken, maar van plaats kan hij niet meer veranderen.

Help, ik word een zeepok!

Hoewel ik in principe nog steeds vrij kan rondlopen, begin ik toch steeds meer eigenschappen van de zeepok in het tweede stadium te krijgen. Ik heb mij hier vastgelijmd aan het koophuis in de Merenwijk. Men dreigt nu onze directe omgeving door dwaze ontwikkelingsplannen te gaan verpesten. Zie daarvoor de vorige blog. Samen met de andere zeepokken in de straat kom ik in opstand. We roepen in koor: “een schandaal!” en blijven lekker aan onze basaltblokken vastkleven. Een ander uitzicht dan op de dijk met de populieren kunnen wij ons niet meer voorstellen. Over wegzwemmen denken we niet eens. Die gave hebben we allang verloren sinds wij ons hier als jonge nauplius hebben vastgezet.

Mijn eerste verhuizing in Utrecht: van de Croeselaan naar de IBB-laan (1969)

Dat is wel eens anders geweest! Wat heb ik toch heen en weer gezwommen als nauplius sinds het moment dat ik in Den Haag geboren werd in 1948. Een eerste inventarisatie levert 15 adressen op. Het kunnen er wel een of twee meer geweest zijn. De kortste verblijftijd is een paar maanden (in Groningen op de vlucht voor relatie-ellende). De langste verblijftijd is 26 jaar: aan de Rivierforel waar ik toch wel bijna het vastzittende zeepokstadium bereikt heb.

Toch maar het zwemmen niet verleren

Ik heb besloten dat ik maar weer eens leer bewegen. Wie weet blijf ik hier nog 15 jaar zitten, maar als het nodig is zwem ik weg. En als het niet nodig is, blijf ik lekker van deze plek genieten. Van een zeepokkenexistentie word je alleen maar depressief. Het gevoel niet meer weg te kunnen. Nergens voor nodig.


Een echte zeepok ben ik nog niet geworden. Ik was dan niet alleen tweeslachtig geweest, maar ik had in de paartijd een piemel gehad van 7x mijn eigen lengte, meer dan 12 meter! Ik had dan vastgekleefd aan de bank en kijkend uit het raam met gemak de buurvrouw kunnen bevruchten, maar we hadden elkaar nooit kunnen zien. Toch geen echt leuk idee.


Tijd duur Adres
1948-1949 1 Den Haag
1949-1954 5 Groningen, Grote Lelystraat
1954-1960 6 Ede, Arnhemseweg 53
1960-1967 7 Ede, Nieuwe Kazernelaan 73
1967-1968 1 Bosch en Duin, Biltseweg 29
1968-1969 1 Utrecht, Croeselaan 144
1969-1973 4 Utrecht, IBB-laan 41 k. 358, later k. 360
1973-1974 <1 Groningen, van Heemskercklaan
1974-1976 2 Groningen, Nieuwstraat 73
1976-1978 2 Groningen, v.d. Waalsstraat 1A
1978 <1 Groningen, Haydnlaan 5 (?)
1978 <1 Groningen, Taco Mesdagplein ..
1978-1985 7 Leiden, Breestraat 38
1985-1992 7 Leiden, Morssingel 197
1992-2018….. >26 Leiden, Rivierforel 45


Iedereen die mij kent, weet dat ik onuitstaanbaar word als ik serieus probeer te zijn. Ik ben de laatste twee weken voortdurend onuitstaanbaar, maar dat is niet mijn eigen schuld. Het is de schuld van ongeremd hallunicerende beleidsambtenaren en hun leeghoofdige consultants. Wat is er gebeurd? Ik denk dat het ongeveer zo gegaan is.

De wethouder van Recreatie, Natuur en Andere Onbelangrijke zaken zit achter zijn bureau in Warmond. Hij heeft zijn dag niet en kijkt uit het raam. Op zijn bureau liggen stapels papier, onder meer van de Provincie. Die provincie heeft aan zijn mooie gemeente Teylingen het beheer over nogal wat stukken land gegeven en daarbij een smak geld om een en ander op te leuken, te ‘ontwikkelen’ zoals dat in beleidsjargon heet.

Kijkend uit het raam schiet hem niets zinvols te binnen. Tja, een fietspad misschien, nog een wandelroute en een vogelkijkscherm, maar veel verder reikt zijn fantasie niet. Dan maar een stelletje beroepsfantasten van een adviesbureau inhuren. Hij pakt zijn mobiel en belt zijn contact bij Arcadis.

-“Hallo, met de Wethouder. We moeten praten!”
-“Zeg het maar, wat is probleem?”
– “Een ernstig probleem! Ik heb een bak geld op mijn bureau liggen.”
– “Wij zien dat nooit als een probleem, dat weet je! We kennen elkaar al langer, toch?”.
– “Ik moet dat geld proberen op te maken aan veranderingen in natuur, landschap en recreatie. Hebben jullie een idee?”
– “Zodra er geld is, hebben we altijd een idee. Het leuke is dat ons bureau Arcadis is voortgekomen uit de Heidemij. De Heidemij was ooit kampioen vernielen van natuurgebieden. Woeste gronden heetten ze vroeger. We doen te weinig met dat verleden. Hebben jullie daar bij Warmond nog wat woeste gronden voor ons? Dan kunnen we die, bouwend op een rijke traditie, naar de donder helpen!”
– “Ik wist dat je een weer zo’n geniaal idee zou hebben, maar dat het zo goed zou zijn, daar had ik niet op gerekend!”
– “Laten we spijkers met koppen slaan. Ik heb hier toevallig een paar consultants lopen die werkelijk helemaal niets met rust, ruimte en natuur hebben. Ze kunnen daarom heel creatief met het landschap omgaan, ongehinderd ook door kennis. Tja, we hebben wel eens biologen in dienst gehad, maar die beginnen te zeuren bij elke bomenrij die je wilt rooien. Dat is niet bevorderlijk voor een creatieve cultuur in ons bedrijf.”
– “Kom morgen meteen even langs met die lui. Dan gaan we aan het werk. Ik kan je de contouren van de opdracht al even doorgeven. Maak voor ons een visie, waarin alles verandert en waarin we gegarandeerd dat provinciegeld over de balk kunnen gooien.”
– “Ik kom morgen om 10:00. Het hoeft niet lang te duren. We weten al waarom het gaat.”
– “Misschien goed om die consultants al vast een lijstje mee te geven met de minimumeisen aan het eindrapport. Je krijgt de opdracht als je de volgende woorden elk minimaal 50 maal gebruikt: rust, ruimte, kwaliteitsimpuls, samenwerking, harmonie, natuurbeleving, samenspel, betrokkenheid en nog een paar, maar die schieten me even niet te binnen.”
– “Uitstekend, tot morgen!”

Het resultaat is bekend. Een waanzinnig plan en een brochure waar de honden geen brood van lusten. Na een slapeloze nacht heb ik mij aangesloten bij het massale verzet tegen deze onzin. Mijn bijdrage is een akelig serieuze website.



Een weekje Rusland

Reizen naar Rusland

OAO Volga (2003)
OAO Volga (2003)






Mijn eerste Russische reis was toen ik in opdracht van een Duitse uitgever naar Nizhny Novgorod reisde om een mogelijke samenwerking met de Volga-papierfabriek te onderzoeken en om met een Russische NGO over dwangarbeid in de Russische bossen te praten.

Reizen in 2004

Tikhvin, maart 2004
Bezbozhnik, mei 2004






Novgorod, september 2004
Vlag halfstok na Beslan drama 6-9-2004

In 2004 reisde ik driemaal naar Rusland, eenmaal naar Tikhvin in het kader van een project met Axel Springer en Stora Enso, eenmaal naar Nizhny Novgorod en Bezbozhnik met John Park en eenmaal naar St Petersburg en Novgorod met de Vereniging van Duitse uitgevers. Ik maakte van deze reizen ook gebruik om een paar keer naar Moskou te gaan.

Nizhny Novgorod en Bezbozhnik

De tweede reis, naar Nizhny Novgorod en Bezbozhnik, heeft in termen van zaken NIETS opgeleverd, maar is een van de meest interessante reizen van mijn hele carrière.

Ik heb mijn ervaringen in deze blogs opgeschreven.