Vierentwintig mooie benen

Maandag 17 mei

Een half uur voordat de trein het station van Nizhniy Novgorod binnenrijdt worden we vrijwel tegelijk wakker. John en ik kijken elkaar aan en zeggen precies tegelijk: “that was terrible!”. We praten nog even over de gevaarlijkste autorit in ons leven. Wat waren we blij veilig aangekomen te zijn en gewoon te kunnen gaan slapen.

OAO Volga

Een auto haalt ons af en rijdt ons naar  de Volga-fabriek in Balakhna. Daar maken we nog een paar afspraken over de vormgeving van de website over ‘corporate social responsibility’. Wij hebben de Engelse teksten geleverd. Zij moeten er iets moois van maken.

Later die dag rijden we naar het vliegveld van Nizhniy Novgorod. We vliegen met een ouderwets vliegtuig naar Moskou.

Niet neergestort

De bagage gaat niet onderin het ruim, maar in een soort net bij de ingang. Onze stewardess is jong, mooi en lijkt onschuldig. John zegt dat hij er niets op tegen zou hebben samen met deze aantrekkelijke vrouw neer te storten. Zij zou het laatste levende wezen zijn dat hij zou zien voor het afscheid van deze wereld. Wij krijgen van de mooie stewardess iets te eten en te drinken. Vervolgens storten wij niet neer, maar komen veilig in Moskou aan.

John heeft kamers geboekt in het schitterende hotel Советский (Sovietsky), ooit het luxe-hotel voor apparatsjiks van de communistische partij, nu een toeristische bezienswaardigheid. Het is een gigantisch gebouw in de stijl van het sovjet-classicisme met meer dan 100 kamers en vele luxueuze zalen. In het hotel bevindt zich tegenwoordig ook het beroemde Yar-restaurant (Ярь). In het oorspronkelijke Yar (toen nog in de Kuznetsky Most) kwamen beroemde Russen zoals Pushkin, Chekhov en Gorky.

Legendarny restoran Yar

In het huidige Yar komen wij in 2004 een avondje plezier maken. Na al die ellende in afgelegen bossen en in gevaarlijke auto’s hebben wij wel wat verdiend. Wij eten in het prachtige restaurant en laten ons verwennen met een flitsende dansshow. Een groep slanke danseressen danst dan weer op mystieke oosterse melodieën, dan weer op Zuid-Amerikaanse ritmes of gepassioneerde Russische muziek vol balalaika’s. Op een bepaald moment zijn we in Moulin Rouge, Montmartre:  vrouwen met lange pluimen aan hun kont. De dames verschijnen steeds in andere kleren en soms in veel minder kleren. Ze zijn niet alleen mooi. Ze kunnen ook dansen.

Omdat de bewegingen zo snel zijn, is het niet zo eenvoudig, maar toch het lukt me om het aantal vrouwen dat tegelijk op het podium staat te tellen. Ik roep enthousiast tegen John: “twelve beautiful ladies!”.

John maakt even een snelle berekening. Hij denkt na en zegt: “twenty-four beautiful legs!!”.

[geschreven in 2017]

Vervolg

Een Russisch geweer

 

John en de vrouw van Yuri

Om een uur of tien rijden we in de stevige four-wheel-drive jeep van Yuri het bos in. De wegen liggen vol grote stenen en we moeten af en toe stromend water oversteken. Na een stuk rijden komen we bij een open plek in het bos dat vooral uit sparren en berken bestaat, zoals zo veel bossen in Rusland. Door slecht management van de bossen ontstaan te veel open plekken die dan door vooral door berken worden opgevuld. Door deze ‘verberking’ van de Russische bossen staan inmiddels veel papierfabrieken honderden kilometers van de goede productiebossen. Yuri stopt de auto vlakbij een picknickplaats bestaande uit drie banken en een tafeltje daartussen.

John en Yuri in het bos

Het geweer wordt uitgeladen. Wat een joekel! Dit geweer lijkt te zijn gebouwd om op één kilometer afstand een eland te kunnen schieten.  Yuri loopt nog even naar de auto om een schietschijf te halen. Vergeten! Dan maar een krant. Daar kun je ook op schieten. De krant wordt in de boom gehangen en dan laadt Yuri voorzichtig het geweer en haalt de beveiliging er af. Op dat moment heeft hij een levensgevaarlijk wapen in handen.

Het eerste schot

Op ruime afstand van de opgehangen krant geeft hij vuur. Een daverende knal met een enorme echo. Hij heeft de krant redelijk geraakt. Hij vindt de kogel, raapt die op en dan is het de beurt aan John. Yuri bereidt het geweer voor en pas op het allerlaatste moment ontgrendelt hij de zekering. Het enige wat John moet doen is schieten en raken. Dat laatste lukt hem niet. Yuri is nog geruime tijd op zoek naar de kogel, maar die moet als verloren worden beschouwd. Wil onze Nederlandse gast misschien ook eens proberen? Ja, dat wil ik wel. Yuri laadt het geweer en geeft mij het in geladen toestand aan mij en maant mij tot uiterste voorzichtigheid. Ik zie de krant en richt zo goed als ik kan het geweer daar op. Wat een vreselijke knal! Zo van dichtbij is zo’n schot heel indrukwekkend. We kijken naar de krant. Bingo! Ik heb hem redelijk in het midden geraakt.

Het gat in de krant

Bij de M van het zinnetje “PRAJS-LIST NA REKLAMU” zit een groot gat. Mijn reputatie is gered. Ik kan het. Wil onze Hollander misschien nog een keer schieten? Nee, dat hoeft niet. Straks moeten we mijn tweede kogel honderd meter van de krant gaan zoeken. Het geweer is getest en heeft de test met glans doorstaan. Nu is het tijd voor de formele inwijding. Er wordt een fles Wodka uit de auto gehaald en er worden glaasjes op de motorkap geplaatst een ook nog wat brood en frisdrank. Nee, we kunnen nog niet gaan drinken. Eerst moeten wij het geweer plechtig toespreken. We moeten het geweer veel geluk toewensen in zijn verdere jachtbestaan. Wat ik gezegd heb, weet ik niet meer, maar het ging er in ieder geval om dat er maar genoeg wilde zwijnen en elanden door zouden sneuvelen.

Op het geweer!

Na de plechtigheid rijden we door het bos over de slechte wegen, dwars door beken en over ruige hellingen terug naar het dorp Goddeloos. Daar wacht ons – hoe kan het ook anders – een zondagse maaltijd met veel wodka en nog meer toespraken.

Vriendschap

Tijdens de maaltijd zijn er evenveel wodka-rondes als disgenoten. Iedereen moet iets zeggen. De regel is dat de spreker dan zijn hele glaasje moet leegdrinken. Meestal wordt het je wel vergeven als je dat niet steeds bij alle andere sprekers doet. Dan is het mijn beurt. Ik doe het in het Engels, wat dan door John in het Russisch wordt vertaald. Ik zeg: “Misschien kunt u zien dat ik al wat ouder ben en dat ik de tijd van de koude oorlog nog heel bewust heb mee mogen maken. Wij hebben toen veel over het gevaarlijke Rusland gehoord. Wat mij toen wel duidelijk werd, is dat, mocht je ooit een Russisch geweer van heel dichtbij zien, dit zeer waarschijnlijk je allerlaatste levenservaring zou zijn. Dames en heren, vandaag heb ik een Russisch geweer van heel dichtbij gezien, maar gelukkig van de goede kant en ik kan die ervaring nog heel goed navertellen en met u van dit gastvrije onthaal genieten! спасибо (dank u wel)!”

Kinderen in Bezbozhnik

Die middag loop ik nog wat door dit bijzondere dorp. Ik weet niet precies wat ik moet denken. Aan de ene kant, is het hier vreselijk: vreselijk afgelegen, met een vreselijk klimaat en er is helemaal niets te doen. Aan de andere kant zie ik kinderen spelen in een dorp zonder verkeer van betekenis en met onbeperkte ruimte. De kinderen zien er gezond uit en zijn redelijk gekleed. Je kunt het als kind slechter treffen in deze wereld. Ik kom langs het Dom Kultury, dat van ellende bijna uit elkaar valt, maar wie weet wat hier allemaal gebeurt? Zonder kennis zie je niets of, beter, weet je niet wat je ziet. Ik maak mooie foto’s van zwarte rook uitstotende diesellocomotieven die ellenlange treinen met hout voorttrekken en dan moeten we weer op weg naar Nizhny Novgorod.

Een trein rijdt langs Bezbozhnik

In de vroege avond worden we weer met de gammele Volga van de vorige dag door de man in het nepleren jasje opgehaald. Het weer is slechter geworden. Het regent en de regen gaat regelmatig over in natte sneeuw. Op de achterbank van de auto zit een meisje van een jaar of 18. Zij moet maandag weer in Kirov op een of andere school zijn en heeft haar boeken en schriften bij zich. Ik zit voorin en John gaat naast de scholiere zitten. Het ventilatiesysteem van de auto werkt niet en onze chauffeur moet voortdurend met een doek de ruit van condens ontdoen. Het weer wordt heel slecht. Er valt nu heel veel natte sneeuw. De weg is zwaar beschadigd. Er zijn de afgelopen winter (of winters) veel gaten in het asfalt gevallen en er zijn zelfs gedeelten waar de hele weg verdwenen is. Daar rijden vrachtauto’s in grote bogen om de slechte weggedeelten heen. Hier en daar zijn de kuilen zeker een halve meter diep. Het lijkt onze chauffeur niets te deren. Hij rijdt met honderd kilometer per uur over deze half verwoeste weg en al poetsend met zijn katoenen doek in zijn rechterhand stuurt hij met zijn linkerhand behendig om de diepe kuilen heen. Verstijfd van angst ondergaan wij deze foltering en dan zijn we toch opeens in Kirov en rijden we naar het station.

In Kirov staat de nachttrein al klaar. We zoeken onze slaapplaatsen en gaan meteen slapen. “Good night”. “Good night”.

Vervolg

 

Zaken doen in mijn onderbroek

Tegen zessen komen we in Kirov aan. Op het perron worden we begroet door onze chauffeur, een vrij magere vent in een typisch Russisch armoedig nepleren jasje. Hij loopt met ons mee naar zijn oude Volga. We rijden door Kirov,  een wat grauwe stad. Het is er nog erg rustig rond deze tijd.

John en onze chauffeur op het station van Kirov

Niet lang nadat we ten Noorden van de stad de Vyatka zijn overgestoken beginnen de bossen. Er rijden veel vrachtwagens van bedenkelijke kwaliteit. Regelmatig komen we een kapotte vrachtwagen tegen met een triest kijkende bestuurder die naast zijn wagen een sjekkie draait. Sommige vrachtwagens liggen op hun kant met afgebroken wielen.  Na ongeveer twee uur rijden komen we in Bezbozhnik aan.

bij de afslag naar Murashi (van Google maps street view 2013)

Het enige wat we willen, is slapen. Dat hebben we in de trein te weinig gedaan. We worden afgezet bij de gastenkamers in een schamel gebouwtje van de houtonderneming. John en ik hebben een eenvoudige kamer met twee eenvoudige bedden. Het is tegen achten. We doen de gordijnen dicht en besluiten nog een uurtje te gaan slapen. “Good night”, zegt John. Ik zeg het hem na.

We slapen zeker een half uur en dan wordt er op de deur gebonkt. Ik stap mijn bed uit en loop in mijn onderbroek naar de deur. Ik doe de deur open en daar staat onze gastheer Yuri, de directeur van Maiskles. Ik geef hem een hand en realiseer me dat dit de eerste keer in mijn zakenbestaan is dat ik een nieuwe relatie in mijn onderbroek begroet, maar ik weet dan nog niet dat ik die avond nog met een fles bier in mijn hand vrijwel naakt naast hem zal zitten.

Yuri en John in Bezbozhnik

Kom mee ontbijten, mijn vrouw wacht op jullie, zegt hij in het Russisch dat John voor me vertaalt. We kleden ons aan en dan rijden we met de directeur mee naar zijn huis. Wij worden verwelkomd door zijn sympathieke vrouw. We ontbijten met pannekoekjes, brood, augurken en dergelijke. Er is natuurlijk kwark, maar daar houd ik niet van.

We lopen die ochtend een stukje door het dorp Bezbozhnik. Afgezien van een paar lelijke flatgebouwen bestaat het dorp vooral uit vrijstaande houten huizen met tuinen waarin vooral groente wordt verbouwd. Het dorp is ontstaan toen Stalin de bosbouw en de houtindustrie wilde bevorderen. Tot dan woonden er in dat gebied Russen met een streng orthodox geloof in schrille tegenstelling tot de geïmporteerde bos- en industriearbeiders voor wie niet eens een kerk moest worden gebouwd.

Op een zandweg door het dorp

Het dorp kreeg van de oorspronkelijke bewoners de bijnaam: het dorp der goddelozen, Russisch Bezbozhnik. Er staat voor zover ik weet nog steeds geen kerk. Het leven in deze streek is hard. In de winter is het onaangenaam koud en liggen er dikke pakken sneeuw. In de zomer word je lek geprikt door de muggen en steekvliegen. Wat dat betreft komen we precies in het juiste seizoen: te laat voor de sneeuw, te vroeg voor de muggen.

De lunch met Yuri, zijn vrouw, het bestuurslid en John

We lunchen met Yuri, zijn vrouw en een belangrijke bestuurder van zijn bedrijf in het meest armoedige restaurant dat ik ooit gezien heb. Op de verveloze buitenmuur staat het woord “BAR” in cyrillisch schrift. Binnen is de tafel gedekt met een plastic zeiltje en daarop de gebruikelijke vishapjes, komkommer, tomaten, brood, kaas en zelfs een fles wijn. Het gesprek in het Russisch kan ik niet volgen, behalve als John af en toe iets vertaalt. We zijn hier om te kijken of we iets kunnen doen aan de verduurzaming van de houtketen, bijvoorbeeld door FSC-certificering, maar de gesprekken leveren weinig concreets op.

Na de lunch kijken we nog even naar de houtfabriek. Het is zaterdag en er is relatief weinig activiteit in de fabriek. Toch gaan we even kijken waar de treinen met hout aankomen en met planken vertrekken. We zijn daarna nog even in de houtzagerij. Die ziet er redelijk netjes uit. Er wordt hard gewerkt. Alle machines komen zo te zien uit West Europa.

In de fabriek van Maiskles

De avond eten we weer bij de directeur en zijn vrouw. Maar we gaan eerst naar zijn sauna, de ‘banya’ in het Russisch. Het is er gloeiend heet, vooral vanaf het moment dat je water over de hete kooltjes giet. Daar zitten we dan naakt, met een handdoekje over onze edele delen en een heerlijke fles koud bier in de hand. Waar deze reis toe leidt, weten we niet. Waarschijnlijk helemaal nergens toe, maar hij is op dat moment al een doorslaand succes. Je kunt natuurlijk een reis boeken met een reisbureau en alle bezienswaardigheden van Moskou en St. Petersburg bekijken en misschien ook nog over de hele spoorlijn naar Vladivostok rijden, maar dan zie je Rusland niet. Dit is Rusland, denk ik en giet nog wat heerlijk bier in mijn zwetende lichaam.

Tijdens het eten vraagt Yuri of we het leuk vinden om op zondag naar het bos te gaan om zijn net gekochte nieuwe jachtgeweer uit te proberen. Ja, daar hebben we wel zin in.

Vervolg

 

Niet naar de gevangenis!

Op vrijdag ontwerp ik samen met een manager de structuur van de website en we spreken af welke data er moeten worden verzameld. We maken afspraken voor vertalingen in het Engels en het Russisch. Maar er is inmiddels paniek ontstaan over mijn visum. Bij het plannen van deze reis was het mislukt om op tijd voor het visum een officiële uitnodiging van Volga te krijgen.

Ik had nog een uitnodiging van Stora Enso liggen voor een bezoek aan St Petersburg. De enige mogelijkheid voor een visum was dus die uitnodiging te gebruiken. Ik deed dat na overleg met het management van Volga. Die wisten mij te verzekeren dat “ If you receive visa to RUSSIA (no matter what cities are indicated in the Invitation as a route), you may travel any russian city you  need (or want) to visit.”

Stora Enso manager in St. Petersburg: we gaan je niet helpen!

Maar bij mijn bezoek aan Volga blijken de autoriteiten dit niet te accepteren. Ik heb een uitnodiging van Stora Enso en die is niet geldig voor een bezoek aan Volga. Er zit dus niets anders op dan Stora Enso in St Petersburg te bellen. Daar krijg ik nul op rekest: “Why should we help you when you visit our competitor? Good luck, but we are not going to do anything for you.”

Inmiddels hoor ik verhalen van buitenlandse gasten die door soortgelijke problemen een heel weekend in de gevangenis van Nizhny Novgorod hebben doorgebracht. En Russische gevangenissen schijnen niet zo comfortabel te zijn. Ik onderneem een laatste poging om uit de gevangenis te blijven. Ik bel Elisabeth Saland Björklund, de hoogste directeur van Stora Enso in Stockholm, op. Zij is er god zij dank. Wel is ze heel erg geïrriteerd over mijn verzoek: “I am not amused” zegt ze, maar is toch bereid een fax te sturen naar Volga met de leugen dat ik voor hun op reis ben. Als de fax er is, kan ik verder reizen. Ik hoef de gevangenis deze keer niet in.

We gaan op weg naar een belangrijke houtleverancier van de Volga papierfabriek: Maiskles in Bezbozhnik. Het is een lange reis. We nemen een taxi van Balakhna naar Nizhniy Novgorod en van daar de nachttrein naar Kirov, een rit van zo’n 600 km in 6½ uur.

De reis van Balakhna naar Bezbozhnik. Kaarten: Атлас железных и автомобилных дорог России (2003)

Iets voor middernacht rijden we de stad uit, richting Noordoosten.  Het wordt een heel gezellige nacht. Er vloeit rijkelijk bier en onze medereiziger in onze coupé weet heel veel van allerlei soorten sauna’s, hoe ze te verwarmen en het gebruik van berkentakken en nog veel meer. Het had saai kunnen zijn, maar de verhalen zijn heel interessant en met wat bier erbij gaat de nacht snel voorbij. Tenslotte vallen we toch in slaap.

Russia - On the train - Station town of Kirov
van sandalsand.net

Vervolg

Stel geen vragen! Geef bevelen!

Aan de vergadertafel

Op donderdag zitten John en ik met een stel managers van de Volga papierfabriek rond een vergadertafel in Balakhna. John (die van

Volga Papierfabriek in Balakhna

tijd tot tijd mijn Engels in rudimentair Russisch vertaalt) geeft mij het woord. “Dr De Man will tell you what the project is all about.” Ik begin een verhaal waarin ik uitleg wat we zouden kunnen gaan doen en ik geef hun de mogelijkheid om ideeën in te brengen.

John raakt lichtelijk geïrriteerd. Hij geeft mij een trap tegen mijn schenen en corrigeert mijn optreden: “Don’t ask them questions! Tell them what to do instead! You are in Russia, not in Holland!”.

Papierproductie

Ik pas meteen mijn stijl aan en begin bevelen uit te delen. Het werkt. Vrij snel is er een plan voor het maken van een simpele website met aandacht voor milieu, veiligheid en andere sociale aspecten.

Zie ook mijn Engelse versie: https://blog2.rdeman.nl/135/

Bij vrienden

Die avond zijn we uitgenodigd bij Mikhail (Misha) en Galina. Toen John voor Volga werkte, kwam hij hen een keer tegen tijdens het joggen. Sindsdien zijn het goede kennissen van hem. We gaan naar een heel eenvoudige flat ergens in Nizhniy Novogorod.

Misha & Galina tijdens hun bezoek aan Leiden in september

Het bier staat koud en er is van allerlei eten. Natuurlijk versta  ik bijna niets van wat ze zeggen, maar het is gezellig. In Rusland is het belangrijk vrienden te hebben. Zij zijn het schild tegen de boze onbetrouwbare buitenwereld. Vriendschap heeft daardoor in Rusland iets klefs. We hebben vrij veel bier op als we de taxi terug nemen naar Balakhna. Daar overnachten wij in het ‘Witte Huis’, het gastenverblijf van Volga.

 

[geschreven in 2017]

Vervolg