Veldbiologie – Reinier's Blog

Voorjaar 2026 bij Warmond

Hetzelfde steeds anders

In de herfst heb ik de ontwikkeling van het park van Huys te Warmont tussen zomer en winter door regelmatige foto-excursies nauwkeurig vastgelegd (zie ook hier). Het resultaat is een fotoalbum dat laat zien hoe de insecten verdwijnen, mooie herfstkleuren ontstaan, de paddenstoelen verschijnen en de bladeren afvallen. Ik ben nu bezig de omgekeerde ontwikkeling, van winter naar zomer dus, vast te leggen. Daarbij heb ik het werkterrein iets uitgebreid met regelmatige foto-expedities naar de Strengen en Koudenhoorn, de kleine eilandjes in het Joppe (zie hier).

Maart: kale bomen en de eerste blaadjes

Begin maart is er nog weinig te zien van het voorjaar, behalve de mooie bloemen van groot hoefblad die altijd vóór de bladeren verschijnen.

Langzaam verschijnen steeds meer katjes (waarvan de hommels profiteren] en lopen de eerste bladeren uit. Overwinterende vlinders zoals de kleine vos zie je dan al vliegen. De eerste voorjaarsbloemen zoals het speenkruid en hondsdraf zie je bloeien, evenals bosanemonen en narcissen.

April: het voorjaar barst los

In April komt het voorjaar pas goed op gang. Steeds meer vogels zingen in de bomen. Futen en meerkoeten bouwen hun nesten op het water. Steeds meer bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders verschijnen. In de bomen bouwen reigers en lepelaars hun nesten. Fel gekleurde rode beuken contrasteren met het tere groen van andere bomen.

Libellen verschijnen in mei

Dit jaar verschenen de eerste libellen op 25 april (zie ook hier). Zoals gewoonlijk is het lantaarntje de eerste waterjuffer. In mei verschijnen in rap tempo de overige voorjaarslibellen zoals variabele waterjuffer, azuurwaterjuffer, vuurjuffer, platbuik, viervlek, glassnijder, vroege glazenmaker, de gewone oeverlibel en grote roodoogjuffer. Bijzonder is dat de voor deze streek zeldzame gevlekte witsnuitlibel elk jaar in het kleine plasje bij Huys te Warmont verschijnt.

De grote keizerlibel verschijnt in de regel pas begin juni, ook dit jaar was hij er in de eerste week van juni samen met de tot voorkort nog zeldzame Zuidelijke keizerlibel, die duidelijk van de klimaatverandering profiteert.

Kleuren van de Rododendron vanaf eind mei

Nu zijn rododendrons geen oorspronkelijke natuur, maar geïmporteerde parkstruiken, inclusief de invasieve rododendron-cicade. De bloemen geven tussen eind mei en half juni het park wel prachtige kleuren en er zijn best veel insecten die zich erop thuis voelen en vogels die die insecten graag eten.

De rode beuk van winter tot zomer

Het is misschien wel een van de mooiste bomen in het park van Huys te Warmont, die kolossale rode beuk. In de winter zie je alleen de dikke kale stam en zijtakken. Aan het eind van de maand maart verschijnen dan de eerste rode bladeren. Vervolgens zie je de kleur zich ontwikkelen van fel rood tot heel donker bruin.

Rietvogels in mei

Vooral in mei zie je (en hoor je!) veel rietvogels. Ik fotografeerde ze vooral op de Strengen en op Koudenhoorn, waar er veel broeden en hun jongen verzorgen met voer dat vooral uit rupsen en libellen bestaat. Natuurlijk overal heel veel rietzangers, maar op de Strengen ook een aantal bosrietzangers en kleine karekieten naast een enkele rietgors.

TechnischE gegevens

De meeste landschapsfoto's heb ik gemaakt met een Nikon D610 met een standaard-zoomlens 24-85 mm op een statief. De meeste met vast diafragma en ISO en afstandsbediening.

De tele-foto's van vogels en libellen met een Nikon D7500 en een Tamron 150-600 mm  lens, voor zover mogelijk met 1/1000 en een diafragma f/8 tenzij de ISO daardoor onacceptabel hoog werd. Maar de D7500 kan veel hebben. 

De nabewerking met het oude LightRoom 6.0 programma (D7500-foto's omgezet naar DNG-formaat). Foto's vaak enigszins gecropt en regelmatig veranderd in een 4:3 verhouding wanneer 3:2 te breed leek. Behalve wat kleine correcties in belichting, kleurtemperatuur of contrast geen grote wijzigingen aangebracht.

N.B. Alle foto's zijn mijn eigendom en mogen alleen met mijn toestemming verder gebruikt worden.

Herfst bij Huys te Warmont (deel 2)

Eind oktober liet ik hier al wat zien van mijn project. Sinds september volg ik de ontwikkelingen in het park van Huys te Warmont. Twee of drie keer per week maak ik dezelfde wandeling en maak foto’s op ongeveer dezelfde plekken. Maar de foto’s veranderen: begin september vlogen er nog libellen, maar die verdwenen snel. We moeten nog lang wachten voordat de libellenlarven uit zullen sluipen.

Paddenstoelen

In eind september en oktober kon ik de mooiste paddenstoelen fotograferen, niet alleen de “rood met witte stippen” (vliegenzwam), maar ook nog meer amanieten, mooi gekleurde amethistzwammen, allerlei russula’s, zwavelkoppen, mycena’s, melkzwammen, porseleinzwammen en te veel om op te noemen.

Op de plaatjes: russula (spec.), gekraagde aardster, bitterzoete melkzwam, heksenschermpje, amethistzwam, vliegenzwammen

Vanaf begin november werd het wat minder met de paddenstoelen: de gigantische hoeveelheden honingzwammen die de boomstronken in het park overwoekerden verschrompelden tot vormeloze bruine en zwarte massa’s. Zij hadden hun werk gedaan. De honingzwammen leven weer verder als ononderscheidbare zwamdraden in vermolmde boomstammen. Er waren nog steeds wel paddenstoelen zoals de prachtige heksenschermpjes en op één plek waren de gekraagde aardsterren altijd wel te vinden. De botercollybia’s werden alleen maar talrijker net zoals de nevelzwammen. Het was soms even zoeken, maar de prachtig paarse amethistzwammen waren er nog op verschillende plekken.

Heel veel vliegenzwammen waren er in november niet meer, maar toch zag je hier en daar groepen van bijna tien vliegenzwammen bij elkaar staan en ook in december kwam er nog af en toe eentje uit de grond. De meeste porseleinzwammen waren wel verdwenen, maar toch heel zichtbaar in de vorm van de zwarte patronen die hun zwamdraden op de dode bomen hadden achtergelaten.

Herfstkleuren

In oktober vielen er al veel bladeren van de bomen en in november werden de bomen nog veel kaler. Toch is het interessant dat november in de regel voor de mooiste herfstkleuren zorgt. Er blijven dan relatief weinig maar sterk geel of oranje gekleurde bladeren aan de bomen hangen. Dat leverde ook nu mooie plaatjes op.

Mist

Helaas was ook november een maand waarin weinig mist was. Toen ik dat aan mijn broer vertelde, merkte hij op dat er nog wel heel veel mis was in de wereld. Daar was ik het mee eens. Maar op 21 november was er eindelijk een soort mist waar elke landschapsfotograaf van droomt: prachtige vervaging van achtergronden, maar ook plekken waar de zon voorzichtig doorheen schijnt en kleuren waar je vrolijk van wordt.

Op 5 december was dat anders: een onaangename grijze wereld waar je niet gemakkelijk van je pessimisme verlost wordt. De donkere dagen voor kerst.

P.S.
Inmiddels heb ik een fotoboek met een selectie van deze foto’s gemaakt. Het staat op de volgende met password beveiligde site: Albelli fotoalbums.

Herfst 2025

Het bruggetje en de beuk

Vanaf de late zomer in begin september ben ik twee of drie keer per week ongeveer dezelfde foto gaan maken bij Huys te Warmont met ongeveer dezelfde instelling (24-85 mm zoom op 70 mm, full frame Nikon D610 op statief, ISO niet hoger dan 400). Ik fotografeer over het water naar een bruggetje. Achter het bruggetje staat een van de mooiste bomen van het park, een rode beuk. Aan het eind van de zomer is die nog rood, dan wordt hij bruiner, om nog even fel geel op te lichten voordat alle bladeren in het water waaien en er een imposante donkere stam overblijft. Ik vond het leuk om die ontwikkeling een keer vast te leggen.

Het bruggetje bij nevel en mist

Bij nevel is de boom soms helemaal niet meer te zien en bij dichte mist verdwijnt bijna het bruggetje.

De zon schijnt door de ochtendnevel op 29 september

In de mist op 21 november is het bruggetje nog maar net te zien

Bijna dertig fotowandelingen

Op 24 november maakte ik voor de 28e keer dezelfde foto-wandeltocht van rond drie uur. Er volgen zeker nog tien wandelingen tot het eind van de herfst. Van dit project zal ik een fotoboek van rond veertig pagina’s maken.

Herfst bij Huys te Warmont

Mijn lievelingsgebiedje niet ver van huis is het park van Huys te Warmont. Omdat ik mijn jeugd op de Veluwe heb doorgebracht, is voor mij natuur zonder bomen geen echte natuur. In dit mooie park bij Warmond ken ik elke boom. Erg goed gaat het trouwens niet met veel bomen, maar met de paddenstoelen die er op groeien en de vleermuizen die er in wonen des te beter. In het late voorjaar genieten we hier van de rododendrons en in de herfst van de paddenstoelenpracht. Ik heb besloten van mijn regelmatige wandelingetjes daar maar een project te maken: een fotoverzameling vanaf het begin van de herfst tot en met kerstmis. Hier laat ik iets van de resultaten in de eerste maand van het project zien.

Begin september was de herfst nog niet begonnen en er vlogen nog veel heidelibellen bij het kleine plasje in het park. Vlak voor de officiële start van de herfst liet de blauwe glazenmaker zich nog even zien, maar als snel waren het vooral de paddenstoelen die voor kleur in de natuur zorgden.

Op bovenstaande foto’s: heksenschermpje. gekraagde aardster, vliegenzwam, porseleinzwam, porseleinzwam, amethistzwam

De vliegenzwammen lieten nog even op zich wachten en ook de porseleinzwammen waren laat dit jaar, waarschijnlijk door aanhoudende droogte. Ook de in vorige jaren massaal aanwezige grote bloedsteelmycena’s waren lange tijd niet te vinden. Wel kwamen al snel de heksenschermpjes, aardsterren en amethistzwammen. Maar in de tweede helft van oktober stonden er weer heel veel vliegenzwammen tot groot plezier van de bezoekers van het park, voor wie dit bijna de enige interessante paddenstoel lijkt te zijn. En op een bepaald moment stonden er overal porseleinzwammen, die met grote snelheid uit de wegkwijnende of dode (door de reuzenzwam aangetaste) bomen tevoorschijn komen.

Tijdens alle wandelingen in het park maak ik minstens één vrijwel dezelfde foto: het uitzicht naar een mooi bruggetje door een poort van naar elkaar gebogen bomen. Op onderstaande foto’s wordt het langzaam herfst.

Voor mooie herfstfoto’s zijn nevel en mist altijd welkom. Deze oktober was helaas geen goede mistmaand. Alleen op één dag heb ik wel een leuk zelfportret in de zonnestralen door de nevel kunnen maken. Maar wie weet wat de maand november nog brengt.

De herfstkleuren worden nu elke dag mooier en het paddenstoelenseizoen is nog lang niet voorbij. Stormachtige buien met veel regen razen door het park en dat is goed nieuws. Boomstronken worden bijna onzichtbaar door de hoeveelheden honingzwammen die erop groeien. Grote groepen mycena’s verschijnen weer op het rotte hout.

(zie hier voor het vervolg)

Zie hier mijn presentatie op de ledencontactavond van KNNV-Leiden op 5 november 2025

Mooie libel! Mooie foto?

Het “Pretty Flower Syndrome”

Ik fotografeer al een aantal jaren mooie libellen. Ik denk dat andere mensen wel iets aan mijn positieve en negatieve ervaringen met mijn pogingen mooie libellenfoto’s te maken kunnen hebben. Ik heb er zelfs wel eens lezingen over gegeven. Ik begin zo’n lezing meestal met de uitspraak: “Een foto van een mooie libel is nog geen mooie foto.” Daarbij raak ik een kernprobleem van de natuurfotografie. De natuurfotograaf houdt vaak zo van de natuur dat hij (of zij) vergeet dat hij (of zij) aan het fotograferen en niet een libel aan het kopiëren is. Dat leidt er niet zelden toe dat de fotograaf denkt dat het uitsluitend erom gaat de libel (de vogel, de bloem of het hert) op de foto te krijgen en nauwelijks oog heeft voor de omgeving van dit centrale onderwerp.

In een uitstekend boek over macrofotografie noemt Rob Sheppard dit het “Pretty Flower” Syndrome: “When photographers start capturing images of flowers, they get excited about the beauty of the flower and forget they are making a photograph, but unfortunately, a flower is not a photograph nor is a photograph a flower. … We cannot put a flower inside our camera; we can only create an image that interprets our experience with it.” (Sheppard 2015, p. 178). We kunnen evenmin mooie vogels of mooie libellen in onze camera stoppen.

Bijzondere foto gemaakt?

Als ik door een natuurgebied loop, dan ben ik niet de enige met zware apparatuur bewapende fotograaf. Zoomobjectieven van 600 mm zijn allang geen uitzondering meer. Vaak komt zo’n collega-fotograaf of een andere natuurliefhebber naar mij toe en stelt mij de vraag: “Heb je nog iets bijzonders kunnen fotograferen?”. Ik antwoord meestal: “Ja en nee, ik geloof dat ik misschien wel een bijzondere foto heb gemaakt, maar het onderwerp is niets bijzonders. De bloedrode heidelibel heb ik mooi tegen een egaal donkere achtergrond kunnen fotograferen. Ik denk dat het een mooie foto geworden is, maar op zichzelf is een bloedrode heidelibel niets bijzonders. Het stikt er hier van op dit moment.”

Geen libellen kopiëren

Natuurlijk begrijp ik het heel goed als beginnende libellenfotografen trots zijn op hun eerste gelukte foto van een vliegende grote keizerlibel. Het is ook best moeilijk. Maar mij kan zo’n foto, die op duizenden plaatsen ontelbare keren wordt gemaakt, geen voldoening schenken. Ik wil geen libel kopiëren. Ik wil een foto maken. Los van noodzakelijke kennis over de bediening van de camera en het gedrag van de libel gaat het dan vooral om een mooie compositie die een eigen verhaal vertelt, waarbij heel veel zaken een rol kunnen spelen zoals keuze van standpunt, lichtval, schaduwen, spiegelingen, structuur van oppervlakken, egale of juist niet egale achtergronden, contrasterende of harmonische kleuren, relaties met andere dieren en planten, gebeurtenissen zoals paren, uitsluipen, eieren leggen of andere insecten verorberen. Op deze blogsite heb ik regelmatig iets laten zien van mijn worsteling met dit onderwerp.

Moeilijk te maken. Maar als foto niet bijzonder interessant.

Wat zegt het internet?

Maar ik ben natuurlijk niet de enige of de beste libellenfotograaf in Nederland. Om te zien wat ik van andere libellenfotografen kan leren, heb ik een groot aantal websites bestudeerd. De lijst staat hieronder.

Zonder uitzondering geven deze sites nuttige tips over instellingen, gebruik van objectieven instellingen voor sluitertijden, ISO-waarden en diafragma’s. Ook staan er nuttige tips in over het voorzichtig benaderen van libellen. Veel nieuws leer ik daar niet van, maar ik kan me voorstellen dat veel mensen van deze informatie profiteren. Ook bevatten deze sites prachtige foto’s. Helaas geeft vrijwel bijna geen enkele site de overwegingen die tot die prachtige composities hebben geleid: het gebruik van achtergrondkleuren, patronen in de achtergrond, de verhoudingen van het frame en bijvoorbeeld de plaatsing van het onderwerp in het frame of het gebruik van meerdere onderwerpen in dezelfde foto.

Kortom: de meeste sites over libellenfotografie gaan in de eerste plaats over libellen, een klein beetje over de techniek van het fotograferen, en vrijwel nauwelijks over de compositie van de foto.