Weerzien na 42 jaar

Andere tijden

De vakantie met Hanneke van der Tak

Het waren wel andere tijden toen ik in 1977 voor het eerst naar Polen ging. In maart van dat jaar was ik afgestudeerd in de Scheikunde en had geen idee hoe mijn leven zich verder zou ontwikkelen. Polen bevond zich nog met zijn buren Oost Duitsland en Tsjechoslowakije achter het IJzeren Gordijn en de Sovjet-Unie begon aan de Oost- en Noordgrens van Polen. Ik woonde samen met Hanneke van der Tak. Het jaar voor mijn afstuderen waren we in Westelijke richting naar Schotland en Ierland gereisd en het zal wel mijn idee geweest zijn om ook eens in het Oosten te gaan kijken.

Mijn herinneringen uit die tijd zijn niet zo erg betrouwbaar, maar ik herinner me dat het een leuke en avontuurlijke vakantie was waarin we in rammelende bussen en in eindeloze stoomtreinen hebben gezeten, vieze maar ook mooie steden hebben bezocht, platgebombardeerd in de tweede Wereldoorlog, maar daarna steen voor steen weer opgebouwd. We reisden per trein naar Warszawa en vandaar vooral naar het Zuiden via Kazimierz Dolny naar Przemyśl en nog verder naar Ustrzyki Dolne en dan naar het Westen naar Kraków, Wrocław en via Milicz naar het Noorden om vanaf Poznań weer terug te reizen.

Een kapot en arm land

 

Stoomtreinen bij Jarosław
Uitzicht uit de trein bij Katowice

Het platteland was nog heel erg primitief. Overal in de dorpen boerenkarren met paarden. Ook paarden voor de ploeg op het land. De steden waren vies, vooral door de slechte motoren van de auto’s en het slechte onderhoud van wegen en gebouwen. Nog smeriger waren de spoorwegemplacementen en met steenkoolafval vervuilde industrieterreinen.

Er stonden op veel plekken lange rijen voor winkels als er eens vlees te koop was. Andere winkels waren leeg of vol met spullen waar niemand behoefte aan had.

Veel plezier voor weinig złoty’s

Modezaak in Przemyśl

Voor ons waren de maaltijden en de drankjes in restaurants en op terrassen spotgoedkoop, maar vaak waren de met ouderwetse machines in paarsblauwe letters gestencilde spijskaarten al voor de helft doorgestreept. Als je iets wilde bestellen, noemde de ober eerst een hele lijst op van wat er niet meer was: “nie ma”, het is er niet. In die tijd was er een verplicht bedrag om per dag te wisselen aan Poolse złoty’s, maar het was soms moeilijk dat op te krijgen.

Hanneke en Reinier (augustus 1977)

Voor Hanneke en mij was dit rare Polen vooral een avontuur en we bekommerden ons meer om ons eigen plezier dan om de problemen van de mensen daar en dat lukte bijzonder goed.

Door de Sovjetunie

Een van de meest interessante treinreizen tijdens die vakantie was van Przemyśl naar Ustrzyki Dolne. Na de eerste Wereldoorlog liep de Poolse grens een stuk Oostelijker dan na de Tweede Wereldoorlog met als gevolg dat de spoorweg naar Ustrzyki sindsdien een stuk door de Oekraïense Sovjetrepubliek (via Khyriv) liep.

Het ritje door de Sovjetrepubliek Oekraïne

De Poolse trein reed wel over dat spoor maar er kwamen zwaar bewapende militairen op de trein om te voorkomen dat er mensen tijdens de rit door Sovjetgebied in of uit zouden kunnen stappen. Deze verbinding door de Oekraïne werd pas in 1995 opgeheven.

Weerzien

Na 42 jaar ben ik weer in het Zuidoosten van Polen en ik loop door Przemyśl waar ik – nog steeds voor weinig geld – een mooi appartement gehuurd heb. Dezelfde kerktorens zie ik nog als op de oude vergeelde dia’s, maar wat heeft deze wereld nog met de wereld van 1977 te maken? De treurige winkeltjes van toen zijn vervangen door ketens als MediaMarkt en Tesco. Op mijn  kamer kijk ik via mobiel internet naar een Netflix-film en stuur de foto’s van 20 minuten geleden via WhatsApp of Telegram naar familie en kennissen, terwijl ik nog even via Facebook een avondmaaltijd aanvraag bij de volgende Agroturystyka. In 1977 was ik een net afgestudeerde student zonder enige werkervaring en zonder enig idee over de toekomst. Mijn leven is sindsdien even radicaal veranderd als het land waar ik in 2019 doorheen fiets. Hanneke en ik gingen na 1977 onze eigen weg en hebben er allebei iets moois van gemaakt. Vanuit mijn appartement in Przemyśl denk ik nog even aan die goede oude tijd, maar van mij mag het gewoon 2019 zijn.

Przemyśl 1977

Przemyśl 2019
P.S. In 1978 ben ik samen met Ton Ceelen in Polen geweest. In december 1979 zocht ik nog een vriendin in Gdańsk op. Daarna zou het bijna twintig jaar duren voordat ik er weer eens was. Voor het eerst was dat in 1998 toen we met de kinderen via Oostenrijk, Hongarije en Slowakije naar Zakopane en Kraków reden. Toen al kwamen we in een heel ander land dan ik nog uit de jaren 70 kende. In 2003 waren we met met het gezin in het Noordoosten van Polen met een klein uitstapje naar Litouwen. Afgezien van deelname aan een workshop in 2006 was mijn volgende bezoek pas mijn fietstocht in 2018.

Zie ook mijn blog uit 2018

  1. Fietsen in Polen
  2. Orthodoxe kerken in het Oosten
  3. Verdacht aan de buitengrens van de EU
  4. De Poolse taal in de praktijk
  5. Vogels onderweg
  6. Weerzien na 42 jaar
  7. De periferie van Europa

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *