Pools praten in de praktijk …

Mówimy po polsku

In de zomer van 1977 ging ik met mijn toenmalig vriendin Hanneke van der Tak voor het eerst naar Polen. Rond die tijd begon ik ook de beginselen van de Poolse taal te leren uit het goed opgebouwde leerboek Mówimy po polsku (wij spreken Pools). Een kennis smokkelde mij het talenlab van de Leidse universiteit binnen waar ik verschillende lesjes met bandrecorder en koptelefoon doornam. Dat ik bij het hardop herhalen van de Poolse zinnetjes zoals Moja siostra ma miłego psa – mijn zus heeft een aardige hond – ook het geluid van de hond nadeed, zal niet iedereen gewaardeerd hebben. Later in de jaren zeventig was ik regelmatig in Polen, ook om een Poolse vriendin op te zoeken. Een beetje Pools kon ik wel spreken, maar veel is het nooit geworden. Die taal is gewoon te moeilijk. Afgezien van de complexe grammatica met zeven naamvallen en eigenlijk vier geslachten (gezien het onderscheid tussen mannelijke personen en mannelijke voorwerpen), heel ingewikkelde werkwoordsvormen en een volledig ander gebruik van werkwoordstijden dan in het Nederlands, Engels of Frans, is de moeilijkheid in de eerste plaats dat bijna geen enkel woord op onze woorden lijkt. Je moet weten dat  ‘niedźwiedź’ een beer is en betalen ‘zapłacić’. Pas als je de meest voorkomende woordstammen, voor- en achtervoegsels kent, begint de taal iets vertrouwds te krijgen, eerder niet. Kortom, hoewel ik de grammatica al redelijk begreep, is mijn spreekvaardigheid meer dan dertig jaar op een absoluut beginnersniveau blijven hangen. Ik kende te weinig woorden.

Duolingo

Dit jaar dacht ik: nu of nooit. Als ik nu niet een stap verder kom, kan ik dat Pools wel vergeten. Op aanraden van een kennis die, omdat hij naar Hongarije verhuisde, snel Hongaars had geleerd via de app Duolingo, ben ik maar eens met Duolingo begonnen. De methode biedt een grote hoeveelheid lesjes aan die voor een deel gestructureerd zijn op basis van typische taalproblemen (enkelvoud-meervoud, tegenwoordige-verleden -toekomstige tijd, etc.) en voor een deel op praktische situaties (in huis, reizen, cultuur, eten en drinken, etc.).

Een van de duizenden opdrachten in Duolingo

Elk onderwerp bevat een reeks lesjes op vijf niveaus die je in die volgorde moet doorlopen. Onderwerpen onderin de lijst zijn pas toegankelijk als je onderwerpen boven in de lijst hebt afgerond. Ik heb tot dit moment (juli) 150 dagen lang elke dag minimaal vijf lesjes, vaak ook meer, gedaan en ik ben nu ongeveer op 80%. Door de eindeloze herhaling van steeds dezelfde en op elkaar lijkende zinnetjes, wordt de vergaarde kennis diep in je zenuwstelsel opgeslagen. Ik heb in deze vijf maanden zeker veel geleerd, maar ik ben nog steeds een beginner, vooral omdat ik nog veel te weinig woorden ken. Met de Poolse grammatica heb ik nauwelijks een probleem, maar ik vraag  me af hoe ver ik alleen op basis van duolingo gekomen zou zijn. Als je niets begrijpt van de verschillende verbuigingen van de verschillende geslachten en van het verschil tussen woorden met stammen op een harde dan wel op een zachte medeklinker, dan moet het wel erg moeilijk zijn om te weten dat het meervoud van ‘niedźwiedź’ (beer) ‘niedźwiedzie’ (beren) is, terwijl het correcte meervoud van ‘kot’ (kat) ‘psy’ (katten) is.

Pools praten

Ik heb met heel veel plezier met veel Polen gepraat, vooral met gastheren en gastvrouwen in de Poolse ‘agroturystyka’. Met mijn kennis van de telwoorden kon ik goed opscheppen niet alleen over het aantal kilometers dat ik gefietst had (‘osiemdziesiąt pięć kilometrów na rowerze’, 85 kilometer op de fiets), maar ook over mijn gevorderde leeftijd (‘mam siedemdziesiąt lat’, ik ben 70 jaar), waarop de gastvrouw vol ongeloof kon uitroepen dat ik dat zeker niet was, hooguit ‘pięćdziesiąt pięć lat!’ (55 jaar).  Van mijn kant kon ik de verhalen van de Poolse meneer en mevrouw goed volgen als de foto’s van de kleinkinderen in hun mooie kleren voor de eerste communie werden getoond op hun i-pad. We konden praten. Belangrijk was vooral mijn woordenkennis, niet of ik het juiste meervoud van ‘niedźwiedź’ wist. Op mijn vraag of er in de omgeving veel ‘niedźwiedz…..’ waren, kreeg ik als antwoord dat er vooral ‘wilki’ (wolven) waren. Natuurlijk maakte ik de ene grammaticale fout na de andere, maar dat was geen probleem. Als ik verder wil komen, moet ik drie tot viermaal zoveel woorden kennen.

Taal leren in drie weken. Bedrog.

Net zo min als je in drie maanden viool kunt leren spelen – reken 30 jaar – is het mogelijk om binnen een aantal weken een taal te leren. Op internet adverteren sites als ‘Babbel’ met het etaleren van overdreven verwachtingen: “Na slechts drie weken met Babbel konden deze gewone mensen gesprekken voeren in het Spaans”. Onzin natuurlijk. Na drie weken heb je het allerlaagste leerniveau bereikt waarbij je een aantal woorden en een beperkt aantal standaardzinnetjes kent. Eigen zinnen maken, kan je wel vergeten. De site ‘Fast Phrases’ maakt het nog bonter:  “… zal u de basiskennis van de taal naar keuze beheersen op ongeveer 10 dagen tijd …, … na nog eens twee weken zal u de taal beheersen op een gemiddeld gevorderd niveau”. Nog grotere nonsens.

Ik ben nu met duolingo opgeklommen van absolute beginner tot één niveau hoger. Met heel veel moeite kan ik zelf zinnetjes maken, maar ik ken nog steeds veel te weinig woorden. Ik maak eerst duolingo af en ga dan aan mijn woordenschat werken.

 

  1. Fietsen in Polen
  2. Orthodoxe kerken in het Oosten
  3. Verdacht aan de buitengrens van de EU
  4. De Poolse taal in de praktijk
  5. Vogels onderweg
  6. Weerzien na 42 jaar
  7. De periferie van Europa

Voor mijn verhalen uit 2018 zie deze pagina.

 

4 thoughts on “Pools praten in de praktijk …”

  1. Het mooie van DuoLingo is dat je er al die lege minuten kunt vullen, en zo krijg je in ieder geval de eerste woorden en zinnetjes onder de knie. Je moet toch ergens beginnen?

    1. Of het ‘hoort’ of niet, daar spreek ik mij niet over uit. Waar het mij (en waarschijnlijk ook jou) om gaat, is dat het reizen met een goede kennis van de taal een veel rijkere ervaring kan bieden. Maar niet iedereen zoekt die ervaring.

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *