Jantje in zijn eentje

1951

Ergens in de jaren 50 van de vorige eeuw (onduidelijk of er 1951 of 1957 voor in het boekje staat), meer dan 65 jaar geleden kreeg ik van mijn vader en moeder het boekje Jantje in zijn eentje. Ik vond het een eng boekje. Jantje wordt wakker in een totaal lege wereld. Hij kan doen waar hij zin in heeft. Als hij duizend gulden uit de bank haalt, realiseert hij zich dat hij helemaal geen geld nodig heeft. Hij kan alles zo wel uit de winkels pakken. Als hij in een lege tram stapt en ermee wegrijdt, vindt hij het nog best leuk. Maar hij vindt er steeds minder aan.

Jantje vindt het wát fijn, dat hij alleen op de wereld is. Nu kan hij precies doen wat hij prettig vindt.
Jantje rijdt in zijn tram naar het Leidseplein, verder kan hij niet, want er staat een andere tram op zijn spoor.
Jantje kan niet remmen, daarom rijdt hij regelrecht op die andere wagen in.
Beng!

Na nog een ritje met een brandweerauto en een mislukte poging om in een hotel havermout te gaan koken, eindigt het drama in een tochtje met een “prachtig verkeersvliegtuig”. Hij vliegt tegen de maan, stort neer en … wordt wakker in zijn bed. Dan komt zijn moeder binnen. “O, Moeder, ik droomde dat ik alleen op de wereld was, en ik kon alles doen wat ik maar wilde. Maar toen ging ik het toch zo vervelend vinden dat ik helemaal alleen was. – Gelukkig is het alleen maar iets, dat ik gedroomd heb.”

2020

Vandaag had ik vioolles in Amsterdam. Langs de anders zo drukke straten bij de scholen van Watergraafsmeer liepen geen kinderen met hun ouders. Op de terugweg passeerde  een tram  mij op de Middenweg. De tram was leeg. Even later reed ik langs Schiphol. Er stegen geen vliegtuigen op. Ik trok nog eens krachtig aan mijn neus, gaf mezelf een klap op mijn hoofd, maar ik bleek niet te dromen.

Coronaland, maart 2020. Daar was ik.

_____

 

 

noot: Jantje in zijn eentje was een vertaling uit het Deens: Jens Sisgaard, Palle allene i Verden, 1942. Mijn ouders kochten de Nederlandse vertaling in 1951 of 1957 (1951 is waarschijnlijker omdat dit geen boek lijkt voor iemand van 9 jaar oud) voor Hfl 2,90 – omgerekend naar nu ongeveer €17,50.

Corona Bullshit

Zet een paar willekeurige punten op papier en de meeste mensen zien er iets in. Je hersenen verbinden die punten op een manier dat er een figuur ontstaat, een gezicht, een landschap, een boom of een huis. Mensen houden niet van chaos. Mensen houden niet van het toeval. Voor veel mensen geldt zelfs: “Toeval bestaat niet”.

De mens heeft een pak slaag nodig!

Er was een tijd dat elke overstroming, extreme storm of akelige ziekte werd toegeschreven aan slecht gedrag van mensen en, als reactie daarop, een straffende God. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw was elke weersverandering of elke epidemie een gevolg van de Russische of Amerikaanse atoomproeven. Wij worden gestraft voor onze overmoed, is vaak het idee.

 

De vier paarden van de apocalyps

Natuurlijk zien ouderwetse Christenen ook het Corona-Virus als een waarschuwing of een straf van God. Het Reformatorisch Dagblad vergeleek onlangs het virus met ‘de plagen in Egypte, om de mens tot inkeer te brengen’. Door sommigen wordt zelfs gerefereerd aan Openbaring 6, vers 8: het Coronavirus zou het ‘vierde paard’ zijn: “En ik zag een grauw paard komen. De ruiter op dat paard heette ‘Dood’, en het dodenrijk kwam achter hem aan. Ze kregen de macht over een vierde deel van de mensen op aarde, om hen te doden door oorlog, honger, ziekte en wilde dieren.”

Maar bijgeloof beperkt zich niet tot interpretaties van Bijbelteksten. We horen de laatste weken de meest wilde interpretaties van wat er nu aan de hand zou zijn.

De natuur slaat terug en meer onzin…

Voor sommige mensen treedt nu opeens Moeder Natuur als een soort boze God op. Zo las ik dat de crisis een straf zou zijn voor het vernietigen van biodiversiteit. Alweer is de mens hoogmoedig geworden. Maar, zo is de redenering, de Natuur slaat terug! De Natuur is, in deze zienswijze, plotseling een wezen met een wil geworden. Moeder Aarde, de Natuur, of Gaia laat ons pijnlijk zien dat we te ver zijn gegaan, ook bijvoorbeeld met de aanleg van 5-G-netwerken!

Anderen geven het ongebreidelde Neoliberalisme de schuld. We worden gestraft en we krijgen les voorgeschoteld. Nu zou je zien wat het betekent, als de winst van de enkeling vóór het algemene belang gaat. De Corona-crisis zou ons zien, waar het echt om gaat: om solidariteit met de medemens, het zelfsturend vermogen van het maatschappelijk middenveld. De crisis zou aangeven, dat we niet op Regeringen boven de mensen noch op privébedrijven mogen vertrouwen. De mens moet zichzelf weer leren redden. De Corona-crisis levert zo een nuttig leermoment. En les in solidariteit en burgerzin! Het zal niet zo lang duren voordat iemand zal schrijven: “Corona-virus: het giftige gevolg van giftige mannelijkheid! Het miskende gender-probleem“.

Alles met alles verbinden …

Coronagekte: alles met alles verbinden …

Je kunt het (zoals ik) grondig eens zijn met veel kritiek op neoliberalisme. Ook is het ieder weldenkend mens wel duidelijk dat we te ver zijn gegaan met het vernietigen van biodiversiteit. En er zitten onmiskenbaar risico’s aan het vervuilen van de ether met hoogfrequente hoogenergetische radiogolven. Natuurlijk is klimaatverandering een van de ernstigste problemen van de tijd. Heel waarschijnlijk is de vernietiging van biodiversiteit een (onzekere) factor in het ontstaan van gevaarlijke virussen, evenals de massale bio-industrie waar miljarden kippen in  veel te kleine ruimtes worden gehouden.

Maar om meteen de willekeurige punten tussen coronacrisis, biodiversiteit, klimaat, 5G-zenders, politieke systemen en neoliberalisme met elkaar te verbinden (zie figuur), dat is net zo menselijk als stompzinnig. In werkelijkheid bevinden wij ons in een nauwelijks te begrijpen situatie, waarin oplossing van onbegrepen problemen op de oude manier waarschijnlijk alleen maar nieuwe problemen zullen veroorzaken.

Dikke pech!

Mensen hebben een onbedwingbare neiging te geloven dat zo’n crisis nuttig (of misschien wel onmisbaar) is omdat we ervan zullen leren. We zouden nu leren tevreden te zijn met essentiële zaken. We zouden leren dat we ook zonder vakantie in vreemde landen gelukkig kunnen zijn. Mensen willen kunnen zeggen: hij was er niet voor niets, wij hebben veel geleerd en wij komen er rijker uit dat we erin gekomen zijn. Bullshit! Zo’n crisis heeft natuurlijk helemaal geen zin. Hij is gewoon dikke pech, verloren tijd, onnodig verlies van mensenlevens en nog veel meer zinloosheid.

___

Vreemde Vogels

Brilduiker – Starrevaart, jan. 2020

Ik ben in een fase van mijn leven beland waar mijn ooit zo serieuze werk stapje voor stapje wordt weggeconcurreerd door mijn nog veel serieuzere hobby’s. Schreef ik vroeger ontzagwekkende dikke rapporten over ecologisch ketenbeheer, mensenrechten en biodiversiteit, nu gaat het vooral om viool spelen, onmogelijke talen leren, fietstochten maken in rare landen, de natuur bestuderen, ironische stukjes schrijven en tenslotte fotograferen met een uit de hand gelopen verzameling camera’s en objectieven.

De omgedraaide vogelaar

Dat leidt ook tot leuke combinaties zoals fotograferen in de natuur: macrofoto’s van vliegende bijen en telefoto’s van zeldzame eenden of ganzen. Maar misschien nog leuker dan al die vogels en insecten zijn de vogelaars.

Vogelaars

Als je je standpunt als vogelfotograaf gewoon 180 graden draait, weet je soms niet wat je ziet.

Beelden zeggen hier meer dan woorden. Zie daarvoor de slide-show op deze pagina.

Afscheid van het biopakket – een droevig win-win-verhaal

Jarenlang stond er elke week zo’n mooie verantwoord papieren zak voor de deur met daarin verantwoorde, biologisch verbouwde groentes. Voordat ik hier iets negatiefs over schrijf, laat ik voorop stellen dan het leuk was. We hebben de meest vreemde met uitsterven bedreigde groentes leren klaarmaken en eten. Dan weer stonden er schorseneren op het programma, koolrabi’s of andere vreemde knollen en wortels. Dan waren er de heerlijkste biologische tomaten waarbij de standaardtomaat letterlijk en figuurlijk verbleekt. Wortels met bonte kleuren en malse sla waren mijn favorieten.

Toch ging er iets grondig mis. Elke week stond er weer zo’n pakket met de meest onmogelijke samenstelling met spullen waar je helemaal geen behoefte aan had. Dat had wel het voordeel dat we minstens vier soorten pompoensoep en drie soorten bietensoep hebben leren maken. Soms gebruikte ik tegen beter weten in de groentes in gerechten waar ze echt niet in thuis hoorden. Ik zal het vieze gezicht van Petra nooit vergeten toen ik een forse hoeveelheid paksoi door de spaghetti had gedonderd. Dat dus nooit meer. Inmiddels had ik de bloemkool en spruitjes op de zwarte lijst gezet maar kreeg daarvoor dan alternatieven waar ik niet altijd blij van werd.

Het resultaat laat zich raden. Elke week belandde 40 tot 50% van de zorgvuldig verbouwde groentes in de biobak. Wij leverden steeds meer mooie biologisch verbouwde grondstoffen aan de compostindustrie. Tijd voor een simpele ecobalans, waarbij ik er voor het gemak van uitging dat gemiddeld 45% van de biologische groenten in de afvalbak belandde, dat de milieubelasting van bio-groente 80% is van normale groente (ja, bio heeft niet alleen maar voordelen) en dat biogroente 20% duurder is dan niet-bio. Als je ons biopakket-scenario vergelijkt met regelmatig naar Albert Heijn gaan om daar afgemeten hoeveelheden te kopen (waarvan 40% biologisch, want daar is voldoende van te krijgen), dan kom je op de volgende getallen uit: milieubelasting zonder groentepakket daalt met 20% en de totale kosten dalen met 30%. Een droevig win-win-verhaal, maar eigenlijk wel logisch. Weggooien is nooit goed voor het milieu en nooit goed voor de portemonnee.

Ik ga nu meerdere malen per week naar Albert Heijn en profiteer met mijn bonuskaart van mooie aanbiedingen. Mijn inkoopgedrag draagt bij aan duurzaamheid zolang ik me maar niet laat verleiden door ‘twee-voor-de-prijs-van-één’-aanbiedingen. Zulke aanbiedingen stimuleren weggooigedrag en meer kopen dan je nodig hebt. Supermarkten willen je graag laten geloven dat ongeremd consumeren duurzaam kan zijn. Trap daar niet in.

_____

Zo’n bio-pakket kan ook leuk zijn, zie bijvoorbeeld mijn verhaal over de Etrog.