Voor of tegen Europa? Wat een onzin

 

Voor of tegen …

Politieke discussies worden niet zelden gebaseerd op de confrontatie van simplistische voor- en tegenposities. Natuurlijk gebeurt dit al vrij snel in een achterlijk tweepartijenstelsel zoals in de VS en in de UK, maar je ziet het nu ook steeds vaker in onze veelpartijenstelsels.

Neem als voorbeeld het klimaatprobleem. Het klimaatprobleem wordt beschreven in termen van voor en tegen: (onzorgvuldig geformuleerd) vóór het klimaat of tegen het klimaat. Populisten houden de morrende ontevreden massa voor dat het ‘klimaat’ een verzinsel is van de zelfvoldane elite in Brussel of den Haag. Een Baudet gebruikt het woord ‘klimaathekserij’ in zijn toespraak na zijn monsterzege voor de Provinciale Staten. Tegenover de scholieren die onder schooltijd de straat op gaan om voor een krachtig klimaatbeleid te demonstreren staan rancuneuze kiezers die de klimaatproblemen naar de sprookjeswereld verbannen of vinden dat Nederlands bijdrage een zinloze druppel op een gloeiende plaat is.

Voor of tegen Europa …

Misschien nog een beter voorbeeld is Europa en de EU. Iedereen die verder kijkt dan ideologische vereenvoudigingen van de werkelijkheid zal moeten bekennen dat de EU niet alleen veel voordelen heeft gebracht voor veel (maar niet alle) inwoners van de lidstaten, maar ook heel veel nog onopgeloste problemen heeft veroorzaakt. De invoering van de Euro – een politiek gemotiveerd maar economisch weinig doordacht experiment – heeft heel veel ellende gebracht voor mensen in bijvoorbeeld Griekenland en Spanje. In de Europese verkiezingen heb ik D66 gestemd, een partij die de noodzaak van goede Europese samenwerking in het vaandel heeft geschreven. Toch heb ik me nogal geërgerd aan de verkiezingsleus “Vóór Europa!”. Daarmee spiegelt deze partij met een even simplistische leus de simplistische leuzen van de rechtse of linkse populisten, allerlei variates op “Tegen Europa!”: de SP met “Laat Brussel niet de Baas zijn” en de Nexit-leuzen van Wilders.

Als we de slogans van de politici willen geloven, gaat het er dus om vóór of tegen Europa te zijn. Maar wat betekent dat eigenlijk, voor of tegen Europa zijn? Ik zou het niet weten. Ook ik ben niet enthousiast over alles wat er in Brussel gebeurt, maar een Europa zonder EU lijkt me een heel gevaarlijk scenario. Als we de EU slopen, dan is er nog steeds een Europa, hoe zeer wij ook “tegen Europa” zijn. En ik vermoed dat dit Europa armer, gevaarlijker en onrechtvaardiger zal zijn dan het huidige Europa. Toen ik onlangs het hokje D66 met mijn potlood rood maakte, was dat niet omdat ik zo enthousiast ben over Europa. Maar dat is geen reden om voor de Europese zelfmoord met PVV, SP en Forum voor Democratie te kiezen.

Geen praktische oplossingen …

Of we het nu over het klimaat, de problemen van de Islam (ja, die zijn er) of de toekomst van Europa hebben, overal tast het voor-tegen-denken onze collectieve hersens aan. Elke nuance dreigt bij zulke thema’s zoek te raken. Het wordt steeds moeilijker over echte feiten, echte maatregelen en hun onderlinge afweging te praten. De ruimte voor redelijke compromissen neemt af. Alleen extreme standpunten blijven overeind. Bij de oplossing van complexe problemen liggen  waarheden en praktische oplossingen vaak in het midden. Maar het midden verdwijnt uit de politiek. Dat is geen goed vooruitzicht.

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *