The Brexit Mess is in the UK’s political genes

Brexit Negotiation Errors

A Harvard Professor

In December 2018, Deepak Malhotra, a Harvard Business professor and expert on negotiation, wrote an interesting article in the New York Times opinion section: “I’m an expert on Negotations and I Have Some Advice for Theresa May”. He quoted his own article, written in 2016 not long after the Brexit Referendum, in which he addressed basic negotation errors and predicted what could happen next as a result:

“The EU might come to the conclusion that since any deal is going to fall short of the extreme promises made in the UK, it is not worth giving any special concessions at all. I hate to say it, but this is precisely where we are today.” [1]

His prediction was 100% accurate. In his 2018 letter to the editor he addresses May’s basic negotation errors: ignoring the ‘red lines’of her negotiations counterpart and “her refusal to manage expectations from the beginning”. Rather optimistically Malhotra concludes: “It may not be too late for the prime minister to rescue the negotiation process. But to do so, she must first stop negotiating like an agent and start negotiating like a mediator.” [1]

Winning is the Game – Losing is the Result

I tend to fully agree with Malhotra on this conclusion, but only on one condition: it only makes sense in case May and her government really want to negotiate based on a clear understanding of the need for negotiating. I am afraid this understanding is completely absent. Nothing in the development between the 2016 referendum and today is pointing at even the slightest sign of a willingness to negotiate. All the games point at one thing: winning. May has been fighting on many fronts: UK versus EU, Conservatives against Labour, May against hardliner Brexiteers, May against her Ministers and finally Government against Parliament. She has lost 99% of all fights, but still it is difficult to discover any real trend towards negotiation and consensus building.

My Dissertation (1987): I could not believe what I heard

Of course this is nothing unexpected. Reading about the unbelievable Brexit tragedy, I had to think about my dissertation (1987) for which I studied policy processes in both the Netherlands and the United Kingdom. It was about the formation of energy policy, the use of technical and economic information and styles of negotiation. After studying our Dutch debates on nuclear energy, energy saving and low energy scenarios, I took the ferry to Harwich and travelled through the UK to interview key people in policy debates and policy formulation during the early 1980s. The questions in the UK policy debate were not too different from the questions discussed in the Netherlands. My ‘zero hypothesis’ for my UK interviews was that I would find processes in the UK similar to those in the Netherlands. No hypothesis could have been more naïve. In many interviews, I could not believe what I was hearing. Whereas in the Dutch debates there were continuous attempts at bridging divergent views and interpretations, the UK landscape of positions remained fragmented. In the Netherlands, relevant minority positions were taken seriously. In the UK, minority positions simply lost against majority positions.

British Style Majority Rule

In my dissertation, I wrote about the forecasts in the low energy debate:

“The British style in the low-energy debate caused a relatively fast institutinal reassessment of energy forecasts. … .. …. (T)he debate was highly effective. It could be effective because it did not entail extensive negotiation procedures involving powerful minorities, such as were seen in the Netherlands and in Western Germany. In this respect, the energy forecasting case is just an example of the effectiveness of majority rule politics versus the time-consuming procedures in countries which organize their political decision making on the basis of the proportionality principle.
On a different level however, this British style may prove highly ineffective, as it does not solve any of the underlying societal conflicts.” [2]

Negotiation Skills Deficiency Genes

Today, 32 years after I defended my dissertation, not too much has changed in the UK policy tradition. Governing by simple majorities is still in the UK’s political genes. It may still work in certain situations to a certain extent, but its limits are becoming painfully visible, not only because of the gradual breakdown of the UK two party system and the imminent crisis in the conservative party. Governing by simple majorities was not any realistic option after the Government lost its majority in parliament after May failed to win the 2017 elections, which were meant to strengthen her political basis.

Majority rule politics does not provide solutions for the UK’s complex policy issues today that intrinsically require superior negotiation skills, including skills for creating majorities in an increasingly fragmented political landscape. Such skills are scarce among the current elite.

Moreover, in the area of trade relations, skills that may have existed before the UK joined the EU are completely gone.  At the time of the Brexit decision, the UK did not have any trade negotiator. Already in 2017, the Norwegian prime minister said:

“We do feel that sometimes when we are discussing with Britain, that their speed is limited by the fact that it is such a long time since they have negotiated.” [3]

The UK has a political culture that does not foster negotiation skills. The present political elite is therefore completely incompetent to deal with their huge tasks ahead. In principle, the problem could be solved by sending all top politicians to a 10 day course with professor Malhotra at Harvard. But so long as the absence of elementary negotiation skills is not being recognized as a problem, this will remain sheer phantasy.

May 24: Exit May

Finally on May 24, May announced her exit. It was not surprise at all. Another scenario would not have been possible. It was clear from the outset, on the basis of a very small set of parameters that her strategy was bound to fail. In her own party, she did not have any majority of any plan that could have been accepted by other parties that were essential to create a majority. By moving into the direction of the radical Brexiteers, she would lose support from Labour and others. By moving into the direction of less radical voices in Labour and elsewhere, she would lose support in her own party. There was no other scenario possible. She should have resigned right after the 2017 elections or she should have chosen a completely different role from that moment on, a mediating role (see above) in which all responsibilities for the outcome of the negotations should have been transferred to the political parties. But,  in the UK context, this may be a far-fetched illusion.


[1] Deepak Malhotra, I’m an Expert on Negotiations, and I Have Some Advice for Theresa May. Maybe there’s still hope. NYT 20 Dec. 2018.

[2] R. de Man, Energy Forecasting and the Organization of the Policy Process, Disertation, Amsterdam 1987

[3] Norwegian prime minister Erna Solberg says long membership of EU has left Britain without key skills for successful trade talks. The Guardian, 5 Jan. 2017,


Onze eerste Etrog

Wat heeft u ermee gemaakt??

Wij hebben een bio-groentenabonnement. Dat wil zeggen dat elke donderdag een grijze bestelbus de straat in komt rijden. De bestuurder zet dan een papieren zak voor onze deur, belt kort aan en rijdt meteen weer weg. Hij lijkt niet geïnteresseerd te zijn in onze reacties, hoewel die soms best de moeite waard zijn. De laatste keer zat er een veel te grote langwerpige bleke citroen in de bruine zak. Op het begeleidende schrijven stond dat ik een ‘cedar’ had gekregen, maar ik vond geen duidelijke beschrijving op internet. Dus de bio-boer uit Katwijk maar even een foto gemaild met de intelligente vraag “Wat is dit nu?”. Het keurige antwoord bevatte de voor mij al bekende maar nog steeds onbegrijpelijke informatie “Je hebt een cedar ontvangen.”

Een rare citroen ….

Gelukkig zat er een bijlage bij de e-mail, waarin stond dat het om een etrog ging, een verre voorouder van de citroen. De vrucht bestaat voornamelijk uit schil, maar gelukkig schijn je daarmee van alles te kunnen doen. Stukjes schil met olijfolie in de salade was één suggestie. Onze leverancier leek het ook niet allemaal zo precies te weten. Anders had die niet het volgende verzoek meegestuurd: Wellicht dat u ons nog een berichtje wilt sturen over wat u ermee gemaakt heeft en uw ervaring.

Het voelde een beetje alsof je een fiets koopt en de fietsenmaker stuurt je een mailtje: Wij zijn benieuwd wat u eigenlijk met die Gazelle bent gaan doen.


Zwaaien met lulav en etrog

Het zoekwoord “Etrog” gaf ons meer aanknopingspunten dan het woord “cedar”. Na een half uurtje zoeken op websites en youtube-filmpjes kwamen we in de wonderlijke wereld van Joodse rituelen terecht.

Lulav en etrog

De Etrog speelt een belangrijke rol in de rituelen van het Loofhuttenfeest (Soekot). Een belangrijk element daarvan is het zwaaien met de lulav en de etrog, symbolen van de oogst. De lulav is een palmblad, waaraan twee stel andere takken zijn bevestigd, twee wilgentakken en drie takken van de myrthe. De lulav wordt in de rechterhand en de etrog in de linkerhand gehouden, waarbij ze elkaar moeten raken. De lulav wordt tijdens het ritueel in zes richtingen bewogen in de juiste volgorde: naar voren, naar rechts, naar achteren, naar links, naar boven en naar onderen.

Deze kost wel 1000 dollar!

Er worden hoge eisen gesteld aan de kwaliteit van een koshere etrog: hij moet niet alleen van een echte etrogplant afkomstig zijn (herkenbaar aan de vorm van de vrucht, het steeltje en de zaden), hij moet ook mooi en helemaal gaaf zijn. Voor een perfecte etrog wordt in de Verenigde Staten duizend dollar neergeteld. Een niet perfecte maar nog acceptabele etrog krijg je wel voor minder, voor 40 tot 150 dollar.

Een heerlijke cake


De cake en wat er van de etrog overbleef

Als de etrog zijn rituele functie heeft vervuld, kan hij nog nuttig zijn in de keuken. De meeste etrog-recepten staan op Joodse websites onder titels als “wat doen we met de etrog na Soekot?”. Onze etrog had waarschijnlijk de test voor ritueel gebruik niet kunnen doorstaan, maar het was wel een echte etrog voor keukengebruik. Van de website haalde Petra een uitstekend recept voor een cake waarin geraspte etrog-schil en etrog-sap wordt verwerkt. Het grootste deel van de vrucht – vruchtvlees, pitten, het meeste van de schil – belandde gewoon in de vuilnisbak. Het resultaat viel zeker niet tegen. De cake was heerlijk. Een smakelijk bijproduct van het Joodse feest dat wij niet gevierd hadden op basis van een rare vrucht uit ons groentenpakket. Zoiets verzin je niet.


Smakelijk eten!



De Kievit – het verst in biologisch

Wie ook in een biologisch groentenpakket is geïnteresseerd verwijs ik naar de website van De Kievit.

Natuur zoals Natuur Bedoeld is

Eerder verschenen als onofficieel verslag van een niet plaatsgevonden excursie van de Vogelwerkgroep KNNV Leiden. 

Toen ik op woensdag hoorde dat de excursie van zaterdag wegens slecht weer was afgelast, dacht ik, wat jammer toch, maar dat houdt mij niet tegen om toch een verslag te schrijven. Niet iedereen die dit verslag kreeg, had meteen door dat het om een grap ging ....

Excursie van Vogelwerkgroep KNNV Leiden die nooit plaatsvond

Om acht uur stonden ze er dus toch, de negen enthousiaste leden van de Vogelwerkgroep Leiden. Het was bijna niet doorgegaan. De hoofdschuldigen waren de apps op de i-phones en android-apparaten. Vroeger had je nog echte natuur en dat hield ook in dat je je gewoon door het weer liet verrassen. Tegenwoordig weet iedereen al drie dagen van te voren wat voor weer het wordt en kijken mensen zelfs nog tijdens de wandeling op hun telefoon om te kijken of het regent. “Zijn wij eigenlijk nog natuurvrienden?”, vroegen enkele leden zich af toen er al weer zo’n afzeg-email naar onze schermpjes werd gezonden. “Wat een flauwekul”, zeiden we, maar in dit geval hadden misschien beter wél naar de buienradars en weer-apps kunnen luisteren.

Met drie auto’s reden we optimistisch naar het Gooi. We zouden met één auto minder terugkomen, maar daar hebben we het straks nog over. Lang bleven we niet bij het zwembad staan, want de regen striemde over onze gezichten. We stapten in en de deuren waaiden vanzelf dicht. Op weg naar de ’s-Gravelandse buitenplaatsen met een fris windje in de rug en beide handen aan het stuur. Ze hadden windkracht 6 voorspeld, maar dit was zeker 7. Voor wie van echte natuur hield, was dit een topervaring. Maar hielden we wel van echte natuur?

Natuur is sterker dan de mens

Tegen negenen kwamen we op het parkeerterrein bij ’s-Graveland aan, dat wil zeggen twee auto’s rond negen uur en de auto van Arthur 20 minuten later. Hij had een ‘kortere’ weg gevonden. Helaas was de spoorwegovergang op die weg geblokkeerd door kapotgewaaide bovenleidingen en moest hij zien om te keren, samen met die andere 50 auto’s die daar vast waren komen te zitten. Stan zette nog een telescoop op het terrein, maar haalde hem gauw weg. Zo vervaarlijk begon dat ding door de wind heen en weer te zwaaien.

roodborstje in de wind

Met gewone kijkers het bos in. We waren hierheen gelokt met praatjes over zwarte spechten en meer zeldzaamheden. Daar konden wij naar fluiten. Er kwam af en toe een verdwaalde groep kauwtjes over zeilen. Waar ze naar toe wilden, wisten ze zelf ook niet. Een enkele merel zat verkleumd op de grond te wachten op het einde van de storm. Meesjes hoorden we meer dan we zagen, maar daar zaten zeker geen kuifmezen, zwartkopmezen en glanskoppen bij. Theo hadden we met leugens over het verbeterende weer overgehaald om mee te gaan. Hij had er vreselijk de pest in.

Eigenlijk is hij daarvoor te netjes, maar Theo klom vloekend over de omgewaaide bomen op het ooit zo mooi aangelegde wandelpad, terwijl de regen langs zijn gezicht droop. Het was bijna grappig. Anke probeerde de weg te vinden. Wars van verslaving aan GPS-technologie liep zij met een grote ANWB-wandelkaart door het bos, maar niet lang. Een grote windvlaag kreeg vat op het grote papieroppervlak en de kaart vloog de hoge sparrenbomen in. In een wanhopige poging, hield ze hem nog even tegen en stond even later met alleen het onderdeel ‘legenda’ in de hand.

We waren voor de vogels gekomen en we zagen er af en toe wel wat langs komen waaien: nogal wat houtduiven, zwarte kraaien, vinken en we hoorden zelfs nog een grote bonte specht, maar geen zwarte. In de luwte van wat bomen en struiken konden we twee winterkoninkjes ontdekken. Dat was het dan ongeveer.


Na een chaotisch min of meer democratisch besluitvormingsproces gingen we dan maar terug naar het beginpunt. Op het parkeerterrein waren wij nog de enige drie auto’s, of eigenlijk beter gezegd de enige twee auto’s: de auto’s van Arthur en Reinier. De auto van Marcel, een aspirant-lid dat voor het eerst meeging en zo vriendelijk was zijn auto gratis ter beschikking te stellen, verdiende die naam niet meer. Als een platgedrukt sardineblikje in een afvalbak stond hij daar onder het gewicht van een zware boom.

Marcel kon er niet om lachen en hij keek nog droeviger na een kort maar heftig telefoongesprek met zijn vrouw. Lekker knus in twee auto’s reden we naar het Café-restaurant Brambergen, bekend om zijn heerlijke koffie en appeltaart met slagroom. Het leek dicht te zijn. We belden aan, maar er kwam toch een aardige jonge vrouw naar buiten toen we aanbelden. “O jeetje, we hadden echt geen gasten verwacht vandaag, maar als u wilt, kunt u binnenkomen. Ik zal de verwarming aanzetten. Houdt u de deur wel even goed vast, want bij dit weer waait hij er nogal snel uit. Dat moeten we niet hebben. Wat doet u hier trouwens? Wie gaat er met dit weer naar buiten?”. Wij gaven maar geen antwoord. Bij een temperatuur van hooguit 15 graden nuttigden wij uitstekende appeltaart met uitstekende slagroom en uitstekende koffie. Even leek vogelen weer leuk te worden.

IJsvogel in de storm

De lunch gaf ons, en vooral Ad, weer nieuwe energie. Ad stelde voor om, ondanks het weer nog even naar een mooi plekje te rijden waar we de ijsvogel zouden kunnen zien. Vogelen zonder ijsvogels kan eigenlijk niet. De wind nam iets af, maar boezemde nog steeds ontzag in. We liepen langs een mooie beek, uitkomend op een soort vennetje, Ad voorop. En ja hoor, daar zat hij, die schitterende ijsvogel, hoewel hij er wel eens mooier uit had gezien, zie foto.

Na deze unieke natuurervaring reden we naar het zwembad. Marcel werd door een van ons nog even naar zijn huis in Leiderdorp gereden, waar hij meteen de verzekering kon bellen.


  1. vink
  2. merel
  3. bonte specht
  4. roodborst
  5. winterkoninkje
  6. koolmees
  7. ijsvogel
  8. houtduif
  9. zwarte kraai
  10. kauw
  11. pechvogel


Het einde van een nieuw begin


Fietsen in Ierland (1979)

In 1979 werd ik besmet met de fietsziekte. Die is nooit meer overgegaan. Met een in Londen gekochte tweedehands Peugeot fietste ik door Engeland en Ierland, een tocht van bijna 2500 km. Een goed begin is het halve werk.


Met de fiets in Barcelona (1980)

In 1980 had ik een weddenschap afgesloten dat ik op een bepaalde dag in augustus met mijn fiets op de Ramblas van Barcelona zou staan. En zo geschiedde. Na een levensgevaarlijke tocht over bergen en door onverlichte tunnels stond ik daar.

Vertrek uit Eaux-Bonnes richting Spanje (1982)

Twee jaar later fietste ik nog eens 2000 km naar Spanje. Petra en ik zetten deze traditie voort met fietstochten naar Frankrijk, Engeland en Ierland, totdat onze zoon geboren werd. Ik moest 15 jaar (tot ik bijna 57 was) wachten voordat deze zoon het van Petra wilde overnemen.

Vader en zoon

fietsen in Frankrijk (2005)

Mijn zoon en ik maakten tussen 2005 en 2009 vijf mooie fietstochten door Frankrijk, Noorwegen en Zwitserland. Tijdens de laatste tocht had mijn zoon veel meer energie dan ik. Verveeld stond hij regelmatig boven op een helling op zijn hijgende en puffende vader te wachten totdat die eindelijk boven was. Toen wij aan het eind van de fietstocht in de binnenstad van Basel vlak voor het vertrek van de nachttrein aan de fondue zaten, wisten we dat ook deze periode afgesloten was.

Een nieuwe start



Wat nu? Na lang aarzelen besluit ik in 2010, het jaar dat ik 62 zou worden, de oude eenzame fietstraditie weer op te pakken. Ik neem de boot van IJmuiden naar Newcastle en begin daar door Noord Engeland richting Schotland te fietsen. Ik vind het heel vreemd zo alleen. De eerste dagen ben ik bang dat ik ga hallucineren. Ik ben helemaal niet gewend aan die eenzaamheid, maar elke dag voel ik me een stukje beter. Ik ontdek dat het toch heel ontspannend kan zijn een hele dag alleen naar de wind, het landschap en de regen te kijken en te luisteren.

Kamperen voor 60-plussers

Ik heb een minuscuul tentje gekocht, waar ik alleen languit liggend in pas. Zelfs om in te zitten is het te laag. Als ik tussen de caravans en een enkele bungalowtent sta met deze overdekte slaapzak voel ik me een oude gek van over de zestig, maar ik slaap uitstekend. Wel word ik een keer midden in de nacht wakker van een enorme explosie niet ver van mijn tent. Een paar vandalen hebben in Innerleithen een leegstaande caravan in brand gestoken, waarvan de gasflessen luid explodeerden. Steekvlammen van 20 meter hoog komen uit het al bijna uitgebrande dakloze karkas.

Overblijfselen van mijnbouw

Ik maak een prachtige tocht richting Holy Island. Ik let goed op het bord “Holy Island Causeway Safe Crossing Times” zodat ik op de terugweg van het eiland niet door een meter water hoef te fietsen. Ik geniet van de mooie landweggetjes met bloeiende meidoorns. Ik repareer het lek dat een doorn van zo’n struik in mijn dikke fietsband had weten te priemen. Ik geniet van tea and scones in zaaltjes met vooral oude dames, kom tot mijn verbazing een Tibetaanse tempel tegen in Eskedalemuir. In rijd tientallen kilometers door kale ruige veenlandschappen met hier en daar een overblijfsel van oude mijnindustrie totdat ik weer in de buurt van Newcastle kom.

Schoenen in de regen

Mijn tentje bij Wellhouse Farm

Na een eindeloze tocht door de stromende regen kom ik bij Wellhouse Farm aan, een camping 20 km ten Westen van Newcastle. Ik ben de enige kampeerder. In de motregen warm ik mijn chili con carne op. Het gekke is dat ik er met volle teugen van geniet, dit eenzame kamperen in de regen. Ik kan nog even droog zitten in een gemeenschappelijke ruimte maar dan ga ik maar slapen. Het wordt een zware nacht. Het waait hard en het regent voortdurend. De tent begint te lekken. Alles wordt vochtig. Mijn slaapzak wordt zwaar van het water maar is van binnen nog droog. Om een uur of vier ga ik even naar de WC. Dan zie ik dat ik mijn schoenen buiten heb laten staan. Ze staan vol water. Om zeven uur sta ik op. Dat wil zeggen: liggend in de tent trek ik een droge broek en droge trui aan. Dat zijn voor een 60-plusser best acrobatische toeren. Ik doe de kletsnatte slaapzak in een plastic zak en trek mijn kletsnatte schoenen aan. Alles ingepakt, inclusief natte tent. Na betaling van £5 voor deze verschrikkelijke nacht fiets ik richting Ferry Newcastle-IJmuiden.


In een buitenwijk van Newcastle bestel ik een heerlijk vet ontbijt van eieren, spek en worstjes met toast en fiets verder naar de boot, waar ik al mijn natte spullen in mijn hut te drogen leg. Ik trek mijn sandalen maar aan in plaats van mijn doorweekte schoenen.

Geen val maar een schuiver …

Ferry uit Newcastle

De volgende dag had het definitieve einde van mijn fietscarrière kunnen zijn. Ik ontbijt op de boot en ga even naar een winkeltje om iets voor Petra te kopen. Dan loop ik over de verschillende dekken. Met het cadeautje voor Petra in mijn hand loop ik zo’n typische trap met een stalen wafelpatroon op de treden af. Blijkbaar zijn mijn sandalen glad. Voordat ik het weet lig ik onderaan de trap, misschien wel 6 meter lager. Tijdens de val had ik het cadeautje in de lucht gehouden. Bezorgde mensen lopen naar me toe en vragen of ik hulp nodig heb, of ik niets gebroken heb. Nog verdoofd door de schrik zeg ik in keurig Engels: “Actually I did not fall, I only made a long slide.” Dat was correct. Ik had alleen boem-boem-boem-boem alle treden langs mijn rug voelen schuiven. Ik had niets gebroken. Ik had zelfs geen blauwe plekken. Alleen in het cadeautje – een blikken doosje met snoepjes – zat een grote deuk.

Weg met die tent

De volgende dag fiets ik door het mooie Noord Holland van IJmuiden naar Leiden en lever de snoepjes af. Ik ben nog heel. Ik heb sinds deze vakantie nog elk jaar een lange fietstocht gemaakt, maar het tentje heb ik voor heel weinig geld verkocht. Het was ook niets waard.

Ik ben ook nooit meer met een tentje gaan fietsen, maar heb steeds in B&B’s en hostels overnacht. Met het fietsen ben ik vrolijk doorgegaan met lange tochten door Engeland/Schotland, Ierland, Duitsland/Frankrijk en Polen.

Bullet Point Stammering – the verb as endangered species

People, Planet, Profit and more simplifications

Ask a manager in the corporate social reponsibility department (CSR) of a large corporation a few questions and you will get something like the following answers. Question: “What is CSR all about?” Answer:  building corporate trust capital,  managing public risk issues, issue-based stakeholder management, value-based communication!”, probably with a few more exclamation signs. Now that we know what CSR means, we then ask: “What actually do you mean by sustainability?”. The manager will probably try to inform you about the most essential building blocks of sustainability and say: “Planet, People, Profit”. Maybe that sounds a bit vague to you and you ask: “Can you explain a bit more? I don’t have a clue what you are talking about!”. He may then try to clarify his PPP formula  by adding: “The company’s sweet spot in the triangle of economic, social and ecological values.” Similar conversations can be held about any interesting subject, for example about biodiversity. “What is important for protecting biodiversity?”. The biodiversity manager or public servant, if he speaks Dutch, may try to impress you by shouting: “It is about the three centrally important Vs: “Veiligheid, Voortplanting en Voedsel” (safety, reproduction and food). Complex realities are easily reduced to a small number of single words.

The absence of verbs

I have been presenting at many congresses, workshops and trainings and every time I am struck by the absence of verbs in answers to my questions. For example, I ask something about the climate problem and I am bombarded by lists of words like: 1.5 degrees, CO2 emissions, IPCC models, tradeable certificates, reduction and adaptation strategies. People talk in bullet-point lists and almost  never I hear a sentence like  “the continued emission of X billion tons of CO2 is most probably leading to an average temperature increase of y degrees Celsius, leading to the following damage to the economy, etc.”

PowerPoint Poverty

Lazy Presentations

We should not blame our audience too much for their poor language, as we, the consultants, experts, gurus and facilitators, are continuously teaching in that sort of terrible language. Instead of using the strength of our language (in terms of richness in words, grammatical constructions, etc.) to evoke lively pictures of what mean, we use boring pictures and poor language in our poor PowerPoint presentations. We often prepare PowerPoints before we have a clue what we want to say and how we want to say it instead of preparing a good speech and then decide how we could possibly use a PowerPoint of a Pretzi to support our argument.

Disastrous Dogmas

Current PowerPoint culture is based on a small number of disastrous dogmas, such as:

  1. Pictures always tell more than text.
  2. Never use more than three of four lines of text on a slide. Never use a slide with text only.
  3. Complete sentences on a PowerPoint sheet can never work. Use bullet-points.

There are many contexts where such rules do make sense, but as a dogma they lead us exactly into the wrong direction. It is certainly true that pictures often tell more than text. They easily appeal to emotions and if that is what you want, use them. But they are also a perfect instrument for evoking emotions that we do not want or for telling lies. Language provides for logical tools that pictures can’t (see also my earlier blog, in German). The advice not to use too much text makes sense, but there are certainly issues for which texts, spoken or written, cannot be missed. Sometimes we do need longer texts.

Stripping the Verbs

misleading simplicity

The third advice is the most dangerous one. It strips verbs from sentences. When we do that, we do not realise that the verb is often the most important word in a sentence. It just cannot be missed.

Compare a triangle with “economic, social and ecological” at the corners and “sustainability” in the middle to the following sentence:

text only – needed for serious discussion

“we call an economic activity sustainable if that activity is not only creating economic and social value the society, but does not harm the ecological system on which the longer term viability of that economic activity eventually depends.”

If you really want to explain “sustainability”, use one slide with only this longer text and, if this helps, some sort of triangle as a background. As the example pictures on this page show, the text version looks, at first sight, more boring, but is much more useful for explaining the issue.

Misleading simplicity

By using the triangle instead of the text version, we can easily allow for conclusions that are logically invalid. Pictures can free us from the discipline of logic. A common, but false, interpretation of sustainability is that it is about finding an equilibrium between social, economic and ecological goals. The triangle suggests that we can trade a bit more economy against a bit less ecology. That is wrong: keeping well-functioning ecosystems is a condition for generating economic and social values. By drawing a triangle, we are visually suggesting that the three elements are equal, but logically they aren’t.

The Verb – an endangered species

In principle, there is nothing wrong with use bullet point lists or simple triangles, but if the list (or the triangle) is the only element the reader (and the presenter!) is eventually able to memorise, we create people who not only write bullet-point language, but also speak bullet-point, and think in terms of bullet-points.

This is not weird theory. This is reality. Many people I meet perfectly know, for example, the bullet points People/Profit/Planet, but do not have a clue how these connect to each other. They know the building blocks, but they do not have the glue – the verbs – to connect them.

Perhaps we need a new Charity: the Society for the Protection of the Endangered Verb.



In an earlier publication, I wrote about the limitations of visual communication. I wrote (in German):

….  fragte sich: „Was können Bilder, was Wörter nicht können?“. Seine Schlussfolgerungen hätten ein wenig anders ausgesehen, wenn er auch eine zweite Frage gestellt hätte: „Was können Wörter, was Bilder nicht können?“ Dann hätte er vielleicht die Gefahren einer rein auf (emotional ansprechenden) Bildern stützenden Definition der Wirklichkeit entdeckt.


… asked: “What can we express by pictures that cannot be expressed by words?”. His conclusion would have looked a bit different if he had asked a second question as well: “What can be expressed by words that cannot be expressed by pictures?” In that case he might have discovered the dangers of defining reality only on the basis of emotionally attractive pictures.