Orthodoxe kruisen en het Kerkslavisch

Orthodoxe Kruisen

Je kunt die orthodoxe kerken meestal goed herkennen aan de wat Oosters aandoende daken en torens, eerder een barokke dan een gotische stijl. Zelfs de kleinste kerkjes verwijzen zo naar de grote oude Byzantijnse kerken, zoals de Aya Sofia (gebouwd als orthodoxe kerk, later omgebouwd tot moskee). Waar je het ook goed aan kan zien, is de vorm van de kruisen op de kerkhoven. Hoewel er nog verschillende smaken bestaan, is de grondfiguur van het orthodoxe kruis gelijk aan een Rooms katholiek kruis waaraan twee elementen zijn toegevoegd. Een kleine dwarsbalk boven de grote horizontale balk en een schuine balk onder de grote horizontale balk. De verschillende onderdelen verwijzen naar verschillende symbolen:

  • de verticale balk symboliseert de stamboom van de mensheid van Adam tot aan het einde der tijden;
  • de kleine horizontale balk symboliseert de onzichtbare wereld, de wereld der engelen;
  • de grote horizontale balk symboliseert de zichtbare wereld: de aarde, de mensheid;
  • de onderste balk is niet alleen een voetensteun, maar verwijst ook naar de twee rovers die ter weerszijde van Christus waren gekruisigd: de ene rover lasterde Christus (balk wijst naar beneden), de andere rover vroeg aan Christus hem te gedenken in zijn koninkrijk (balk naar boven). De balk geeft aan dat de mens door zijn daden of wel gered wordt of naar de hel afdaalt.

De Russisch orthodoxe kerk gebruikt dit achtarmige kruis sinds 1654 niet meer, maar heeft het vervangen door een zesarmig kruis.

 

 

Kerkslavisch

Genesis 1 in het kerkslavisch

Hoewel de orthodoxe diensten meestal wel in de taal van het land worden gehouden, zijn veel liturgische teksten en opschriften in kerken en op kerkhoven in het kerkslavisch, een literaire taal die werd ontwikkeld door byzantijnse missionarissen in de negende eeuw ter vertaling van teksten uit de Bijbel en andere religieuze geschriften. Een van die missionarissen was Cyrillus naar wie het in de tiende eeuw ontwikkelde ‘cyrillische’ alfabet is genoemd. Aan het Griekse alfabet is een aantal letters toegevoegd waarmee de slavische talen beter zijn op te schrijven. Het kerkslavisch is tot in de vroege 19e eeuw een algemene schrijftaal geweest.


 

In welke taal dit geschreven is, weet ik niet. Oekraïens?

 

Het kerkje bij Tokary

Noot

De officiële Russische versie van Genesis lijkt best nog veel op die oude versie in het Kerkslavisch:
1В начале сотворил Бог небо и землю. 2Земля же была безвидна и пуста, и тьма над бездною, и Дух Божий носился над водою. 3И сказал Бог: да будет свет. И сталсвет. 4И увидел Бог свет, что он хорош, и отделил Бог свет от тьмы.

 

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *