Circulair Geleuter

Het verzoek

Ik werd onlangs opgebeld of ik een bijdrage wilde leveren aan een symposium over circulaire economie, georganiseerd door een niet nader te noemen bedrijf. Zo ging dit gesprek ongeveer.

Het gesprek

X:  Ja, wij kennen u van het artikel in Trouw, waarin u zich nogal kritisch uitlaat over ‘circulaire economie’

Ik: Wat wilt u van me?

X: Nou, wij zouden het aardig vinden als u uw mening zou kunnen inbrengen in een klein symposium van ons bedrijf waar we verschillende partijen met verschillende meningen uitnodigen om van gedachten te wisselen over ‘circulaire economie’. Onze strategie is helemaal op de implementatie van ‘circulaire economie’ gebaseerd. Het zou goed zijn dat ook uw geluid – toch wel heel anders dan wat de meesten laten horen – gehoord werd.

Ik: Ik weet niet of dat zinvol is. U kent, neem ik aan, mijn verhaal. Kort door de bocht: het concept ‘circulaire economie’ is op een leugen, of in ieder geval op een misverstand, gebaseerd. Het is fysisch onmogelijk om elk stofmengsel (product, afval …) weer tot nuttige componenten te recyclen, tenzij je eindeloos veel energie ter beschikking hebt. Vergeet je die energiecomponent dan lijkt die circulaire economie veel te mooi, te eenvoudig en te aantrekkelijk. Begrijp me niet verkeerd. Recyclen is vaak heel zinvol en ook in het rijksbrede programma staan veel zinvolle actiepunten. En wat uw bedrijf doet en nog van plan is, ook dat is heel mooi. Dit alles wordt alleen gelegitimeerd door een leugen …

X: Voor ons bedrijf is het een perspectief, een doel op lange termijn, iets waar we naar toe werken.

Ik: Dat is wel aardig, maar het is een utopie. Je kunt er wel naar toe werken, maar je zult er nooit komen. Bovendien is niet alles op de weg naar een ‘circulaire economie’ goed. Je zult het per geval moeten bekijken.

X: Wij zijn juist erg geïnteresseerd in uw mening.

Ik: Daar was ik al bang voor. Dat u denkt dat het om een mening gaat. Dat de basisfilosofie van de ‘circulaire economie’ in strijd is met elementaire fysische waarheden, in dit geval de Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica, is niet mijn mening. Het is een waarheid, die ik best wel wil uitleggen, maar waarover verder niet te praten valt.

X: Maar uw mening – sorry dat mag ik geloof ik niet zeggen van u… –  uw standpunt is juist heel belangrijk voor ons symposium.

Ik: Ter vergelijking: er zijn nog steeds mensen die tegen alle feiten, tegen alle redelijke argumenten, tegen de beste theoretische kennis in beweren dat het klimaat niet door menselijke activiteiten aan het veranderen is. Je kunt zo een symposium organiseren met klimaatpessimisten en klimaatoptimisten die elkaar te lijf gaan, maar wat heb je daar aan? Feit is dat degenen die de klimaatverandering ontkennen gewoon uit hun nek lullen. Ook al nodig je een meerderheid tegenstanders uit, inhoudelijk hebben zij al lang verloren. Er valt hier niet te discussiëren. Er valt niet te onderhandelen. De waarheid ligt niet tussen twee meningen.

Hetzelfde geldt voor het probleem van de ‘circulaire economie’. Inhoudelijk klopt er niets van. Iedereen die een beetje verstand heeft van thermodynamica weet dat het niet deugt. Er is overigens nog een aantal problemen die ik gemakshalve nu maar even oversla. Ik begrijp dat het niet in het belang is van uw bedrijf om de theorie achter uw strategie onderuit te halen, maar dit is geen commerciële of politieke discussie. Dit is een inhoudelijke discussie die met wetenschappelijke, niet met commerciële of politieke argumenten beslist kan worden. Wat heb ik er aan om dan als enige tegenstander tussen al die mensen te gaan zitten die enthousiast hun circulaire kletskoek vanuit hun eigen belangen verdedigen?

X: Even voor de duidelijkheid. Bij dit symposium gaat het niet om onze commerciële doelen allen. Het doel is maatschappelijk …

Ik: Het vervelende is dat de grote denkfout achter circulaire economie, het ontkennen van de Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica, en daarmee het bagatelliseren van de energetische consequenties van eindeloos recyclen, nooit serieus aan de orde komt. De ten onrechte bejubelde goeroe van ‘cradle to cradle’ (Braungart) ziet het allemaal niet zo somber en verwijst naar de oneindige beschikbaarheid van zonne-energie en verkondigt daarmee leuke maar onverantwoordelijke sprookjes.

X: Het zou toch goed zijn om zulke dingen in te brengen in ons symposium, zodat we van elkaar kunnen leren …

Ik: Daar geloof ik niet zo in. Het zal eerder een feestje worden waarin ongefundeerde meningen worden herhaald en bevestigd. Terwijl ik dit zeg, maak ik me weer kwaad. Nee, ik doe niet mee. Een goede middag nog.

Zie ook

mijn artikel met Friege
mijn artikel met Brezet

Lees ook Piers Sellers in The New Yorker over de ontkenning van klimaatwetenschap.

Natuurwetten democratisch afschaffen

Referendum om de zwaartekracht af te schaffen

De krant van afgelopen woensdag (NRC Handelsblad, 14 september 2016) bevatte weer heel veel humor. Op de pagina Binnenland las ik “De PVV gunt kiezer wel heel ruim mandaat. Referendum. De PVV wil vier keer per jaar referenda, bindend bovendien. Elk onderwerp is mogelijk, ook afschaffing van de zwaartekracht.” Blijkbaar ziet mijn krant dat als een probleem. Ik denk dat het best leuk kan zijn om zoiets een democratisch te kunnen beslissen.

We schaffen de Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica gewoon af!

De Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica

De Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica kan op vele manieren geformuleerd worden. Misschien wel de eenvoudigste formulering is: “warmte gaat spontaan altijd van een een plek met een hoge temperatuur naar een plek met een lagere temperatuur”. Wil je warmte de andere kant op laten gaan, dan zul je energie moeten toevoegen. Andere formuleringen maken gebruik van het begrip entropie en koppelen dat eventueel aan een statistische interpretatie: entropie is wanorde en spontaan neemt die wanorde steeds toe. De eerste hoofdwet geeft aan dat in een gesloten systeem de totale energie gelijk blijft. De tweede hoofdwet beperkt de richting van processen. Processen zijn meestal niet omkeerbaar. Zie ook mijn opstel hierover.

Die Tweede hoofdwet beperkt ons wel:

  • Een warm kopje koffie wordt gewoon koud en de kamer wordt daardoor (onmerkbaar)
    warmer. Een koud kopje wordt nooit spontaan warmer waarbij de kamer afkoelt.
  • Als we rode wijn en witte wijn bij elkaar doen, heeft het resultaat een rosé-kleur. Schudden versnelt het proces. Door schudden krijgen we nooit de twee helften weer gescheiden: boven wit en onder rood, bijvoorbeeld.
  • Als we, in de in de vorm van producten of – in een later stadium afval – allerlei stoffen mengen, is het heel moeilijk ze weer uit elkaar
    te halen. Als het lukt, kost het altijd energie.

Circulaire economie gaat dus heel veel energie kosten en zal nooit helemaal lukken. Tenzij we die rotwet afschaffen!

Circulaire Economie

Beleid om natuurwetten af te schaffen is niets nieuws. Het wordt volop ontwikkeld. Een goed voorbeeld geven de staatssecretaris van Milieu en de minister van Economische Zaken. Misschien iets minder radicaal dan het opheffen van de zwaartekracht maar minstens even revolutionair. Ik lees in dezelfde krant, een pagina later: “Kabinet: in 2050 geen afval meer.” Dat staat in het Rijksbrede programma Circulaire Economie.

Zeurpieten

Er zijn natuurlijk wetenschapsmensen, technici en andere zeurpieten die haarfijn kunnen uitleggen dat het volledig sluiten van stofkringlopen eindeloos veel energie en tijd kost omdat het aan de Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica voorbij gaat. Zij zullen ook beweren dat het sluiten van kringlopen ook negatieve gevolgen kan hebben voor het milieu en het klimaat.

Referendum

Om de Circulaire Economie in te kunnen voeren moet de Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica dan maar afgeschaft worden. Dat is natuurlijk moeilijk. Maar als we het nu eens met z’n allen echt willen, de neuzen dezelfde kant op, het verstand op nul, dan zouden we toch een eind moeten kunnen komen. Laten we een volgend referendum gebruiken om de zeurpieten de mond snoeren.

 

Zie ook mijn opstellen hierover op het andere deel van mijn website.